<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X56n0923"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 923 摩诃止观義例随释</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 923 摩诃止观義例随释</title> <author>宋 处元述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>6卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">56</idno>.<idno type="no">923</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">摩诃止观義例随释</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识，CBETA 提供基本句读</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>基本句读</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB08464"> <charName>CBETA CHARACTER CB08464</charName> <mapping cb:dec="991504" type="PUA">U+F2110</mapping> <mapping type="unicode">U+49A7</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>阋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[门@儿]</value></charProp></char> <char xml:id="CB10437"> <charName>CBETA CHARACTER CB10437</charName> <mapping cb:dec="993477" type="PUA">U+F28C5</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>啄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[口*豕]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15179"> <charName>CBETA CHARACTER CB15179</charName> <mapping cb:dec="998219" type="PUA">U+F3B4B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>雀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[少/隹]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-05-25T15:07:01"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0122a" n="0122a"/> <lb ed="X" n="0122a01"/> <lb ed="X" n="0122a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 923-A 重刻止观義例随释序</cb:mulu><head>No. 923-A <lb ed="X" n="0122a03"/><lb ed="R099" n="0804a01"/> 重刻止观義例随释序</head> <lb ed="X" n="0122a04"/> <lb ed="X" n="0122a05"/><lb ed="R099" n="0804a02"/><p xml:id="pX56p0122a0501">毘陵师所作止观義例者。结张教网之宏纲。阖闢 <lb ed="X" n="0122a06"/><lb ed="R099" n="0804a03"/>观门之要枢。若夫殷王网。解三置一面。括三止观 <lb ed="X" n="0122a07"/><lb ed="R099" n="0804a04"/>别。安一止观总。捕淸凉方命鸟矣。又犹朱<g ref="#CB15179">雀</g>门。旁 <lb ed="X" n="0122a08"/><lb ed="R099" n="0804a05"/>三正一方。後有等三门。首无生一门。透觉笵了事 <lb ed="X" n="0122a09"/><lb ed="R099" n="0804a06"/>汉矣。尝捡彼林间录援引斯文。喩如官路土。私人 <lb ed="X" n="0122a10"/><lb ed="R099" n="0804a07"/>掘为像。智者知路。土凡愚谓像生。後时官欲行。还 <lb ed="X" n="0122a11"/><lb ed="R099" n="0804a08"/>将像塡路。像本不生灭。路亦无新故之语。谓古<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0122a12"/><lb ed="R099" n="0804a09"/>偈曰。若非笵公择法眼了然。岂能知毘陵师之为 <lb ed="X" n="0122a13"/><lb ed="R099" n="0804a10"/>古<persName>佛</persName>再来也哉。且宋文潞公彦博固为当时鸿儒。 <lb ed="X" n="0122a14"/><lb ed="R099" n="0804a11"/>往龙安寺听僧唱彼偈。有省归<persName>佛</persName>。集十万人为净 <lb ed="X" n="0122a15"/><lb ed="R099" n="0804a12"/>土会。临终安然念<persName>佛</persName>而化。备载莲宗宝鉴。至若大 <lb ed="X" n="0122a16"/><lb ed="R099" n="0804a13"/>明天鼓居士宗肇撰天乐鸣空集。又引称古<persName>佛</persName>偈 <lb ed="X" n="0122a17"/><lb ed="R099" n="0804a14"/>曰。其末云。前<persName>佛</persName>後<persName>佛</persName>同指众生分中。生死法内全 <lb ed="X" n="0122a18"/><lb ed="R099" n="0804a15"/>是无生之法。何不悟而甘受生死。更欲舍生死别 <lb ed="X" n="0122a19"/><lb ed="R099" n="0804a16"/>求无生。转益迷倒矣。然则斯文非独为一家。实是 <lb ed="X" n="0122a20"/><lb ed="R099" n="0804a17"/>天下大例也。温州永嘉从義处元二公师父。继忠 <lb ed="X" n="0122a21"/><lb ed="R099" n="0804a18"/>法门之难兄难弟也。義神智纂要之于前。元僧正 <lb ed="X" n="0122a22"/><lb ed="R099" n="0804b01"/>随释之于後。两籍擅美盛行于世。然而義附假名。 <lb ed="X" n="0122a23"/><lb ed="R099" n="0804b02"/>元从扶宗。连枝既分。<g ref="#CB08464">阋</g>墙祸起争锋笔舌。然此随 <lb ed="X" n="0122a24"/><lb ed="R099" n="0804b03"/>释流传扶桑多历年所。台家讲学为难解文。所以 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0122b" n="0122b"/> <lb ed="X" n="0122b01"/><lb ed="R099" n="0804b04"/>难者无他。以有乌鸟焉马之三写。甲由田申之一 <lb ed="X" n="0122b02"/><lb ed="R099" n="0804b05"/>画错故。余以短才雠校差违。如其夏五漏月之流 <lb ed="X" n="0122b03"/><lb ed="R099" n="0804b06"/>不敢轻加。若彼三豕渡河之讹大槪是正。以付梓 <lb ed="X" n="0122b04"/><lb ed="R099" n="0804b07"/>人。斯书释主操觚于大宋崇寧三年阏逢涒滩夏 <lb ed="X" n="0122b05"/><lb ed="R099" n="0804b08"/>五月初八日。阁笔于翌岁旃蒙作疆仲夏休日。愚 <lb ed="X" n="0122b06"/><lb ed="R099" n="0804b09"/>亦偶尔肇挍。于日本宝永改元甲申五月朢日毕 <lb ed="X" n="0122b07"/><lb ed="R099" n="0804b10"/>事。于今兹乙酉皋月中浣支桑。年间相去六百有 <lb ed="X" n="0122b08"/><lb ed="R099" n="0804b11"/>一岁也。法运循环枝干合契。信是三宝因缘不可 <lb ed="X" n="0122b09"/><lb ed="R099" n="0804b12"/>思议者也。</p> <lb ed="X" n="0122b10"/><lb ed="R099" n="0804b13"/><p xml:id="pX56p0122b1001">敕定 融通妙宗摄州平野大源山 <lb ed="X" n="0122b11" type="honorific"/><lb ed="R099" n="0804b14"/>大念<persName>佛</persName>寺裡沙门 秀雲 书</p></cb:div> <lb ed="X" n="0122b12"/> <lb ed="X" n="0122b13"/> <lb ed="X" n="0122b14"/> <lb ed="X" n="0122b15"/> <lb ed="X" n="0122b16"/><cb:docNumber>No. 923</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0122b17"/><lb ed="R099" n="0805a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>止观義例随释<note place="inline">幷序</note></cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0122b18"/> <lb ed="X" n="0122b19"/><lb ed="R099" n="0805a02"/><byline cb:type="author">永嘉沙门 处元 述</byline> <lb ed="X" n="0122b20"/><lb ed="R099" n="0805a03"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">序</cb:mulu><p xml:id="pX56p0122b2001">叙曰。荆溪尊者辅行记数百万言解止观文。明如 <lb ed="X" n="0122b21"/><lb ed="R099" n="0805a04"/>白日。常虑後学未晓大猷。是故擧其宏纲。撮其枢 <lb ed="X" n="0122b22"/><lb ed="R099" n="0805a05"/>要。例出一部大旨总为七科。使苦心听习之徒。妙 <lb ed="X" n="0122b23"/><lb ed="R099" n="0805a06"/>解益明妙行斯立。此義例之所由作也。圣师之意 <lb ed="X" n="0122b24"/><lb ed="R099" n="0805a07"/>虽尔。奈何末世人根昏钝。尟有知機妙达之者。止 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0122c" n="0122c"/> <lb ed="X" n="0122c01"/><lb ed="R099" n="0805a08"/>观之文。辅行之记。既其不了。義例之设抑亦徒施。 <lb ed="X" n="0122c02"/><lb ed="R099" n="0805a09"/>不有解释義何由显。昔四明法智大宗师盛化当 <lb ed="X" n="0122c03"/><lb ed="R099" n="0805a10"/>时颇多制述。斯文不记者。岂非以有待之身不及 <lb ed="X" n="0122c04"/><lb ed="R099" n="0805a11"/>此耶。法智既灭。事笔削者间或有焉。解释斯文未 <lb ed="X" n="0122c05"/><lb ed="R099" n="0805a12"/>之有也。余尝有志于此。以董众驾说未暇及之。比 <lb ed="X" n="0122c06"/><lb ed="R099" n="0805a13"/>因退居。日课之外方思秉笔以酬夙昔之志。适会 <lb ed="X" n="0122c07"/><lb ed="R099" n="0805a14"/>同宗讲人远寄其所谓義例纂要者请予藏否。于 <lb ed="X" n="0122c08"/><lb ed="R099" n="0805a15"/>是乎馨炉启卷详读。移时不觉。歎曰。呜呼斯人也。 <lb ed="X" n="0122c09"/><lb ed="R099" n="0805a16"/>引文消文时或有得。若乃文之大旨未之知也。且 <lb ed="X" n="0122c10"/><lb ed="R099" n="0805a17"/>如以初乘观法性德之境为真如理观修德之境。 <lb ed="X" n="0122c11"/><lb ed="R099" n="0805a18"/>为唯识事观。点胸自大谓少人知。此既狂妄馀安 <lb ed="X" n="0122c12"/><lb ed="R099" n="0805b01"/>足论。况又破句消文谬改文字。此不预擧下文当 <lb ed="X" n="0122c13"/><lb ed="R099" n="0805b02"/>见矣。予不敏辄事解释。命题曰止观義例随释焉。 <lb ed="X" n="0122c14"/><lb ed="R099" n="0805b03"/>盖取诸大论随释大品般若之类也。其间引文或 <lb ed="X" n="0122c15"/><lb ed="R099" n="0805b04"/>与纂者有所同者。以所引之文祖师之文也。祖师 <lb ed="X" n="0122c16"/><lb ed="R099" n="0805b05"/>之文天下之公器也。岂彼得引予不得用邪。请观 <lb ed="X" n="0122c17"/><lb ed="R099" n="0805b06"/>释義与彼天殊。</p><p xml:id="pX56p0122c1707" cb:place="inline">时 <lb ed="X" n="0122c18" type="honorific"/><lb ed="R099" n="0805b07"/>大宋崇寧三年甲申夏五月初八日东溪草堂序</p></cb:div> <lb ed="X" n="0122c19"/> <lb ed="X" n="0122c20"/> <lb ed="X" n="0122c21"/> <lb ed="X" n="0122c22"/> <lb ed="X" n="0122c23"/> <lb ed="X" n="0122c24"/> <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0123a" n="0123a"/> <lb ed="X" n="0123a01"/> <lb ed="X" n="0123a02"/> <lb ed="X" n="0123a03"/> <lb ed="X" n="0123a04"/> <lb ed="X" n="0123a05"/><lb ed="R099" n="0806a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">随释</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0123a0501">止观義例</p></cb:div> <lb ed="X" n="0123a06"/><lb ed="R099" n="0806a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0123a0601">释曰。此之首题文乃从略。具存应云摩诃止观義 <lb ed="X" n="0123a07"/><lb ed="R099" n="0806a04"/>例。若从旧本应云圆顿止观義例。章安再治。去圆 <lb ed="X" n="0123a08"/><lb ed="R099" n="0806a05"/>顿名。安摩诃称者。以摩诃名含三法故。何者。梵语 <lb ed="X" n="0123a09"/><lb ed="R099" n="0806a06"/>摩诃。华言大多勝也。夫大也者。般若妙德体周法 <lb ed="X" n="0123a10"/><lb ed="R099" n="0806a07"/>界。毕竟空也。多也者。解脱妙德具一切法。不思议 <lb ed="X" n="0123a11"/><lb ed="R099" n="0806a08"/>假也。勝也者。法身妙德性一切法。勝二边故。妙中 <lb ed="X" n="0123a12"/><lb ed="R099" n="0806a09"/>道也。此之三法。分别有三。体非三也。擧一即三。擧 <lb ed="X" n="0123a13"/><lb ed="R099" n="0806a10"/>三即一。非三非一。不可思议。此之名以冠止观。则 <lb ed="X" n="0123a14"/><lb ed="R099" n="0806a11"/>显若止若观皆具此三。是则一止而三止。一观而 <lb ed="X" n="0123a15"/><lb ed="R099" n="0806a12"/>三观。无非三德秘密之藏。又应了知。止非定止观 <lb ed="X" n="0123a16"/><lb ed="R099" n="0806a13"/>非定观。止观名别而体不殊。是故止观二非二。为 <lb ed="X" n="0123a17"/><lb ed="R099" n="0806a14"/>治散病说名为止。为治昏病说名为观。当知只一 <lb ed="X" n="0123a18"/><lb ed="R099" n="0806a15"/>三千为止观耳。吾祖智者闻之于灵鸾。悟之于大 <lb ed="X" n="0123a19"/><lb ed="R099" n="0806a16"/>苏。说之于玉泉。乃此止观法门也。章安再治。题曰 <lb ed="X" n="0123a20"/><lb ed="R099" n="0806a17"/>摩诃。以显三德。止观便故。旧题圆顿。義乃通途。以 <lb ed="X" n="0123a21"/><lb ed="R099" n="0806a18"/>一二三四五乃至无量皆圆顿故。不如摩诃直显 <lb ed="X" n="0123a22"/><lb ed="R099" n="0806b01"/>三法。是故改也。所言義例者。義之一字不可轻释。 <lb ed="X" n="0123a23"/><lb ed="R099" n="0806b02"/>包五略。含十廣。妙解妙行自行因果化他能所乃 <lb ed="X" n="0123a24"/><lb ed="R099" n="0806b03"/>至同归三德密藏。方尽義之一字也。纂者但云。義 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0123b" n="0123b"/> <lb ed="X" n="0123b01"/><lb ed="R099" n="0806b04"/>者止观所以。其言落寞全无所归。应知荆溪尊者 <lb ed="X" n="0123b02"/><lb ed="R099" n="0806b05"/>欲明此義。乃作七科例之。俾今行者达五略十廣 <lb ed="X" n="0123b03"/><lb ed="R099" n="0806b06"/>乃至旨归。以成妙行由兹成<persName>佛</persName>。岂轻易而言哉。所 <lb ed="X" n="0123b04"/><lb ed="R099" n="0806b07"/>言例者。此乃法春秋左传之谓也。传有总例大例 <lb ed="X" n="0123b05"/><lb ed="R099" n="0806b08"/>凡例等。斯文七例即大例也。梁肃统例即总例也。 <lb ed="X" n="0123b06"/><lb ed="R099" n="0806b09"/>斯文之下凡例甚多。如云凡列章门。有对自开合。 <lb ed="X" n="0123b07"/><lb ed="R099" n="0806b10"/>有对他开合等。例者类例也。此以一部总为七例。 <lb ed="X" n="0123b08"/><lb ed="R099" n="0806b11"/>总中之别例亦多矣。是故解释此题不可率尔也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0123b09"/><lb ed="R099" n="0806b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0123b0901">天台沙门湛然述</p></cb:div> <lb ed="X" n="0123b10"/><lb ed="R099" n="0806b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0123b1001">释曰。天台。山名也。乃行道著述之所也。或称毘陵 <lb ed="X" n="0123b11"/><lb ed="R099" n="0806b14"/>维桑之地也。沙门。翻勤息。湛然。尊者名也。述谓撰 <lb ed="X" n="0123b12"/><lb ed="R099" n="0806b15"/>述。皆如常说不复委释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0123b13"/><lb ed="R099" n="0806b16"/><cb:div type="orig"><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX56p0123b1301">第一所传部别例</item><item xml:id="itemX56p0123b1308">第二所依正教例</item> <lb ed="X" n="0123b14"/><lb ed="R099" n="0806b17"/><item xml:id="itemX56p0123b1401">第三文義消释例</item><item xml:id="itemX56p0123b1408">第四大章总别例</item> <lb ed="X" n="0123b15"/><lb ed="R099" n="0806b18"/><item xml:id="itemX56p0123b1501">第五心境释疑例</item><item xml:id="itemX56p0123b1508">第六解行相资例</item> <lb ed="X" n="0123b16"/><lb ed="R099" n="0807a01"/><item xml:id="itemX56p0123b1601">第七喩疑显正例</item></list></cb:div> <lb ed="X" n="0123b17"/><lb ed="R099" n="0807a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0123b1701">释曰。此之七例通而言之。篇篇莫不皆为破迷情。 <lb ed="X" n="0123b18"/><lb ed="R099" n="0807a03"/>显正理。成妙解。立妙行。别而言之各有所主。故云 <lb ed="X" n="0123b19"/><lb ed="R099" n="0807a04"/>所传部别乃至喩疑显正。入文自见矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0123b20"/><lb ed="R099" n="0807a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第一所传部别例者</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0123b2001">〇第一所传部别例者</p></cb:div> <lb ed="X" n="0123b21"/><lb ed="R099" n="0807a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0123b2101">释曰。此标章也。言所传者。师资相承非任臆说。故 <lb ed="X" n="0123b22"/><lb ed="R099" n="0807a07"/>云所传。今文乃指天台大师传于南嶽三种止观 <lb ed="X" n="0123b23"/><lb ed="R099" n="0807a08"/>中圆顿之一以为所传。非渐･不定。故云部别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0123b24"/><lb ed="R099" n="0807a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0123b2401">总指一部以为圆顿<persName>佛</persName>乘正行之大体也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0123c" n="0123c"/> <lb ed="X" n="0123c01"/><lb ed="R099" n="0807a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0123c0101">释曰。荆溪之意。恐读文者以见部中有渐･不定･圆 <lb ed="X" n="0123c02"/><lb ed="R099" n="0807a11"/>顿之说。谓有异途。是故特云总指一部以为圆顿 <lb ed="X" n="0123c03"/><lb ed="R099" n="0807a12"/><persName>佛</persName>乘正行之大体也。圆顿<persName>佛</persName>乘者。法花开显三千 <lb ed="X" n="0123c04"/><lb ed="R099" n="0807a13"/>实相也。以此为行方为正行。未开显前。偏小诸行 <lb ed="X" n="0123c05"/><lb ed="R099" n="0807a14"/>皆邪行也。言大体者。如人一身虽有手足支分。身 <lb ed="X" n="0123c06"/><lb ed="R099" n="0807a15"/>为大体。故以圆顿而为大体。馀二支分耳。纂者以 <lb ed="X" n="0123c07"/><lb ed="R099" n="0807a16"/>大纲释大体。于義疏也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0123c08"/><lb ed="R099" n="0807a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0123c0801">大意文初虽有数处三止观结。但泛尔借名结義。非 <lb ed="X" n="0123c09"/><lb ed="R099" n="0807a18"/>为即为三种行相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0123c10"/><lb ed="R099" n="0807b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0123c1001">释曰。此释疑也。恐人疑曰。若此一部唯是圆顿<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0123c11"/><lb ed="R099" n="0807b02"/>乘正行者。下文何故而有三种止观邪。是故释云。 <lb ed="X" n="0123c12"/><lb ed="R099" n="0807b03"/>大意章初发大心文等虽有数处三止观结。但是 <lb ed="X" n="0123c13"/><lb ed="R099" n="0807b04"/>泛尔借三止观之名。结发心等文。成三止观之義。 <lb ed="X" n="0123c14"/><lb ed="R099" n="0807b05"/>非为即为三种行相。学者应知尙即非为成圆顿 <lb ed="X" n="0123c15"/><lb ed="R099" n="0807b06"/>行相。岂馀二邪。以圆顿行相须具二十五法以为 <lb ed="X" n="0123c16"/><lb ed="R099" n="0807b07"/>方便。十境十乘修发相方成故也。言数处者。自三 <lb ed="X" n="0123c17"/><lb ed="R099" n="0807b08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0123c1701" n="0123c1701"/><anchor xml:id="beg0123c1701" n="0123c1701"/>已<anchor xml:id="end0123c1701"/>上乃至于九皆曰数也。言泛尔者。泛滥通途之 <lb ed="X" n="0123c18"/><lb ed="R099" n="0807b09"/>義也。尔。语词也。言非为者。不也。荆溪意云。通途借 <lb ed="X" n="0123c19"/><lb ed="R099" n="0807b10"/>名结義而<anchor xml:id="nkr_note_add_0123c1901" n="0123c1901"/><anchor xml:id="beg0123c1901" n="0123c1901"/>已<anchor xml:id="end0123c1901"/>。不为便成三种行相。纂者指此为字 <lb ed="X" n="0123c20"/><lb ed="R099" n="0807b11"/>误。乃云须云非谓。此谬改也。然不独纂者谓误。自 <lb ed="X" n="0123c21"/><lb ed="R099" n="0807b12"/>昔讲人浅识之者。不善究理莫不皆然。非新说也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0123c22"/><lb ed="R099" n="0807b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0123c2201">以大意中文略意廣。故用三一收束结撮。应知部内 <lb ed="X" n="0123c23"/><lb ed="R099" n="0807b14"/>意唯在顿。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0123c24"/><lb ed="R099" n="0807b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0123c2401">释曰。此文释出大意章中用三止观之意。何故用 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0124a" n="0124a"/> <lb ed="X" n="0124a01"/><lb ed="R099" n="0807b16"/>三止观结邪。以大意章开为五略。则一章五略其 <lb ed="X" n="0124a02"/><lb ed="R099" n="0807b17"/>文略也。其意廣者。五略既是自行因果化他能所。 <lb ed="X" n="0124a03"/><lb ed="R099" n="0807b18"/>同归大处摄下九廣。自行因果化他能所同归秘 <lb ed="X" n="0124a04"/><lb ed="R099" n="0808a01"/>藏。故意廣也。天台大师恐寻读者追逐发心大行 <lb ed="X" n="0124a05"/><lb ed="R099" n="0808a02"/>等一一文相。心多异缘忘失其本。故用三一收束 <lb ed="X" n="0124a06"/><lb ed="R099" n="0808a03"/>结撮。虽用此三但是泛尔。此部正意唯在圆顿。言 <lb ed="X" n="0124a07"/><lb ed="R099" n="0808a04"/>三一者。三是渐次･不定･圆顿。一乃義含于三。应知 <lb ed="X" n="0124a08"/><lb ed="R099" n="0808a05"/>一乃是通。三即是别。非别有法也。荆溪门下有僻 <lb ed="X" n="0124a09"/><lb ed="R099" n="0808a06"/>解师。不达此意。便谓三外复有顿顿一观。故谓圆 <lb ed="X" n="0124a10"/><lb ed="R099" n="0808a07"/>顿为渐顿观。此僻喩疑显正中破下文自见矣。言 <lb ed="X" n="0124a11"/><lb ed="R099" n="0808a08"/>数处文者。即发大心修大行中各有数文故也。发 <lb ed="X" n="0124a12"/><lb ed="R099" n="0808a09"/>心中云。发菩提心即是观。邪僻心息即是止。此用 <lb ed="X" n="0124a13"/><lb ed="R099" n="0808a10"/>一止观结也。又显是中约四谛发心中云。上来所 <lb ed="X" n="0124a14"/><lb ed="R099" n="0808a11"/>说既多。今以三止观结。又四弘中云。若解此心任 <lb ed="X" n="0124a15"/><lb ed="R099" n="0808a12"/>运达于止观。无发无碍即是观。其性寂灭即是止。 <lb ed="X" n="0124a16"/><lb ed="R099" n="0808a13"/>此亦一止观结也。又修大行中第四三昧文有四 <lb ed="X" n="0124a17"/><lb ed="R099" n="0808a14"/>科。一约诸经。二约诸善。三约诸恶。四约诸无记。此 <lb ed="X" n="0124a18"/><lb ed="R099" n="0808a15"/>四科後用三止观结云。复次但约最後善明随自 <lb ed="X" n="0124a19"/><lb ed="R099" n="0808a16"/>意。此是次第意。最後善者。辗转比较乃至<persName>佛</persName>界。此 <lb ed="X" n="0124a20"/><lb ed="R099" n="0808a17"/>渐次结也。又云。若善恶俱明随自意。即是顿意。此 <lb ed="X" n="0124a21"/><lb ed="R099" n="0808a18"/>圆顿结也。又云。若约褶牒之善明随自意。此则不 <lb ed="X" n="0124a22"/><lb ed="R099" n="0808b01"/>定意。此用不定止观结也。言褶牒者。只是前二用 <lb ed="X" n="0124a23"/><lb ed="R099" n="0808b02"/>渐发顿。用顿发渐。故云褶牒。本文尙多。略擧此耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0124a24"/><lb ed="R099" n="0808b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0124a2401">故序中云。大意在一顿。以略冠廣不可差殊。又示处 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0124b" n="0124b"/> <lb ed="X" n="0124b01"/><lb ed="R099" n="0808b04"/>中云。圆顿文者。如<name role="" type="person">玉泉寺</name>所记。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0124b02"/><lb ed="R099" n="0808b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0124b0201">释曰。此引证也。意云。十大章中大意一章。文有五 <lb ed="X" n="0124b03"/><lb ed="R099" n="0808b06"/>略居九廣首。大意之中虽用三种止观。意只在于 <lb ed="X" n="0124b04"/><lb ed="R099" n="0808b07"/>圆顿。以总冠别。以略冠廣。不可差殊。言示处者。指 <lb ed="X" n="0124b05"/><lb ed="R099" n="0808b08"/>文处也。章安止观序云。次第禅门合三十卷。今十 <lb ed="X" n="0124b06"/><lb ed="R099" n="0808b09"/>卷成文。法愼私记者是六妙门禅。以不定意历十 <lb ed="X" n="0124b07"/><lb ed="R099" n="0808b10"/>二禅。谓四禅四空四无量及六度等诸法门。陈尙 <lb ed="X" n="0124b08"/><lb ed="R099" n="0808b11"/>书令毛喜请大师出者是。圆顿文者。大隋开皇十 <lb ed="X" n="0124b09"/><lb ed="R099" n="0808b12"/>四年四月二十六日荆州<name role="" type="person">玉泉寺</name>说。章安自说所 <lb ed="X" n="0124b10"/><lb ed="R099" n="0808b13"/>记者是。既云圆顿文者。玉泉所记。故知此部唯是 <lb ed="X" n="0124b11"/><lb ed="R099" n="0808b14"/>圆顿。其僻解师那云是渐圆耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0124b12"/><lb ed="R099" n="0808b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0124b1201">下文虽有四教八教。思议不思议。相待绝待。皆为显 <lb ed="X" n="0124b13"/><lb ed="R099" n="0808b16"/>于圆顿一实。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0124b14"/><lb ed="R099" n="0808b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0124b1401">释曰。下文者。指序<anchor xml:id="nkr_note_add_0124b1401" n="0124b1401"/><anchor xml:id="beg0124b1401" n="0124b1401"/>已<anchor xml:id="end0124b1401"/>下。序与正说皆是圆顿。虽有 <lb ed="X" n="0124b15"/><lb ed="R099" n="0808b18"/>思议相待。皆为于不思议绝待。无见文中有相待 <lb ed="X" n="0124b16"/><lb ed="R099" n="0809a01"/>等言。便谓即是渐圆观也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0124b17"/><lb ed="R099" n="0809a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0124b1701">故大车文中以思议相待等而为仆从。实相妙理以 <lb ed="X" n="0124b18"/><lb ed="R099" n="0809a03"/>为车体。无漏妙观以为白牛。自馀诸法皆莊严具。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0124b19"/><lb ed="R099" n="0809a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0124b1901">释曰。引此文者。意证摩诃止观乃是法花开权显 <lb ed="X" n="0124b20"/><lb ed="R099" n="0809a05"/>实绝妙止观也。岂有圆顿更过于此。如何僻解谓 <lb ed="X" n="0124b21"/><lb ed="R099" n="0809a06"/>为渐圆。别立花严兼别之教为顿顿观。言故大车 <lb ed="X" n="0124b22"/><lb ed="R099" n="0809a07"/>文中者。乃是十境一一皆用十乘。十乘文後皆引 <lb ed="X" n="0124b23"/><lb ed="R099" n="0809a08"/>法花大车谕证。初阴境後其文最详。然其所引对 <lb ed="X" n="0124b24"/><lb ed="R099" n="0809a09"/>当不过妙经文句及辅行。今具引之。辅行云。其车 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0124c" n="0124c"/> <lb ed="X" n="0124c01"/><lb ed="R099" n="0809a10"/>高廣。不思议境也。幰盖慈悲宝绳绞络。即发心也。 <lb ed="X" n="0124c02"/><lb ed="R099" n="0809a11"/>安置丹枕枕有内外。若车内枕。休息众行。即安心 <lb ed="X" n="0124c03"/><lb ed="R099" n="0809a12"/>也。若车外枕。或动或静也。动静只是通塞義也。其 <lb ed="X" n="0124c04"/><lb ed="R099" n="0809a13"/>疾如风。即破无明。是破遍義也。始自白牛终至平 <lb ed="X" n="0124c05"/><lb ed="R099" n="0809a14"/>正。道品義也。又多仆从。即正助也。遊于四方。即次 <lb ed="X" n="0124c06"/><lb ed="R099" n="0809a15"/>位也。安忍離著。在次位之初。安忍只是忍于五品 <lb ed="X" n="0124c07"/><lb ed="R099" n="0809a16"/>违顺二境。令入六根。離爱只是離六根中相似法 <lb ed="X" n="0124c08"/><lb ed="R099" n="0809a17"/>爱。又次位者只是行之所阶。恐行者生滥。故于次 <lb ed="X" n="0124c09"/><lb ed="R099" n="0809a18"/>位中别出五品六根淸净劝励行者。令離障離爱。 <lb ed="X" n="0124c10"/><lb ed="R099" n="0809b01"/>故知前七正明车体及以具度。後三只是乘之所 <lb ed="X" n="0124c11"/><lb ed="R099" n="0809b02"/>涉。若无所涉运義不成。是故十法通名大乘也<note place="inline">全文</note>。 <lb ed="X" n="0124c12"/><lb ed="R099" n="0809b03"/>言实相妙理以为车体者。初乘观法不思议境也。 <lb ed="X" n="0124c13"/><lb ed="R099" n="0809b04"/>无漏妙观以为白牛者。调道品也。思议相待为仆 <lb ed="X" n="0124c14"/><lb ed="R099" n="0809b05"/>从者。对治助开也。自馀诸法皆莊严具者。即发菩 <lb ed="X" n="0124c15"/><lb ed="R099" n="0809b06"/>提心巧安止观识通塞也。然就文对当義虽若此。 <lb ed="X" n="0124c16"/><lb ed="R099" n="0809b07"/>善用观者于一一乘莫不具十方为得旨。问。凡引 <lb ed="X" n="0124c17"/><lb ed="R099" n="0809b08"/>证者必依<persName>佛</persName>经及以诸论为生信故。今文引证不 <lb ed="X" n="0124c18"/><lb ed="R099" n="0809b09"/>过只引止观序文及以正说以为此文诚证。如何 <lb ed="X" n="0124c19"/><lb ed="R099" n="0809b10"/>生人信耶。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0124001" n="0124001"/>曰。夫议论者乃有二焉。一者若与他宗 <lb ed="X" n="0124c20"/><lb ed="R099" n="0809b11"/>论议。须引<persName>佛</persName>语及论文等。此如金刚鎞对贤首宗。 <lb ed="X" n="0124c21"/><lb ed="R099" n="0809b12"/>但引涅槃･花严等文。今只与本宗议论。故不引他。 <lb ed="X" n="0124c22"/><lb ed="R099" n="0809b13"/>何者。以僻解师解邪辟。乃是荆溪门人久受陶铸 <lb ed="X" n="0124c23"/><lb ed="R099" n="0809b14"/>且不敢非本宗。况智者圣师亲闻亲证。如所闻而 <lb ed="X" n="0124c24"/><lb ed="R099" n="0809b15"/>修。如所修而证。如所证而说。煌煌盛化敢不信耶。 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0125a" n="0125a"/> <lb ed="X" n="0125a01"/><lb ed="R099" n="0809b16"/>是故只引其所听文为诚证耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0125a02"/><lb ed="R099" n="0809b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0125a0201">故知此部更无他趣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0125a03"/><lb ed="R099" n="0809b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0125a0301">释曰。此总结也。指摩诃止观一部五略十廣。从始 <lb ed="X" n="0125a04"/><lb ed="R099" n="0810a01"/>至终无非圆顿<persName>佛</persName>乘正行。此外更无其他意趣。此 <lb ed="X" n="0125a05"/><lb ed="R099" n="0810a02"/>亦密斥僻解师也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0125a06"/><lb ed="R099" n="0810a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第二所依正教例者</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0125a0601">〇第二所依正教例者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0125a07"/><lb ed="R099" n="0810a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0125a0701">释曰。此标章也。标于所依以显能依。能依乃是五 <lb ed="X" n="0125a08"/><lb ed="R099" n="0810a05"/>略十廣妙止观也。所依乃是开权显实扶律<anchor xml:id="nkr_note_orig_0125001" n="0125001"/>谈常 <lb ed="X" n="0125a09"/><lb ed="R099" n="0810a06"/>之二经也。此二相须方名正教。末世非此乃邪教 <lb ed="X" n="0125a10"/><lb ed="R099" n="0810a07"/>也。此自为一例。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0125a11"/><lb ed="R099" n="0810a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0125a1101">散引诸文该乎一代。文体正意唯归二经。一依法花 <lb ed="X" n="0125a12"/><lb ed="R099" n="0810a09"/>本迹显实。二依涅槃扶律<anchor xml:id="nkr_note_orig_0125002" n="0125002"/>显常。以此二经同醍醐故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0125a13"/><lb ed="R099" n="0810a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0125a1301">释曰。此的指止观唯依法花･涅槃。言散引诸文者。 <lb ed="X" n="0125a14"/><lb ed="R099" n="0810a11"/>此非捡阅思量援引之谓也。乃是吾祖智者圣师 <lb ed="X" n="0125a15"/><lb ed="R099" n="0810a12"/>妙证诸<persName>佛</persName>化导根源。若舒若卷只在一念。登高座 <lb ed="X" n="0125a16"/><lb ed="R099" n="0810a13"/>时以慈悲心安无碍辩说此止观。任运与<persName>佛</persName>五时 <lb ed="X" n="0125a17"/><lb ed="R099" n="0810a14"/>八教小乘大乘权实偏圆宛然符合。故云散引。不 <lb ed="X" n="0125a18"/><lb ed="R099" n="0810a15"/>同世间人师著述之际。搜捡经论牵引证據。操觚 <lb ed="X" n="0125a19"/><lb ed="R099" n="0810a16"/>临纸轧轧如抽。为散引也。言该乎者。赅罗也互也。 <lb ed="X" n="0125a20"/><lb ed="R099" n="0810a17"/>一代者。始自成道终至涅槃。一期事毕故云一代。 <lb ed="X" n="0125a21"/><lb ed="R099" n="0810a18"/>代者更谢也。言文体正意者。乃指止观一部之文 <lb ed="X" n="0125a22"/><lb ed="R099" n="0810b01"/>文之主质故云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0125003" n="0125003"/>正体。唯归<anchor xml:id="nkr_note_orig_0125004" n="0125004"/>法花涅槃二经。法花则 <lb ed="X" n="0125a23"/><lb ed="R099" n="0810b02"/>本迹显实三千实相。涅槃则重施戒律扶之显常。 <lb ed="X" n="0125a24"/><lb ed="R099" n="0810b03"/>此且释于标文。下文当再释出矣。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0125b" n="0125b"/> <lb ed="X" n="0125b01"/><lb ed="R099" n="0810b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0125b0101">所以释名论待论绝。乃至偏圆文中具引莲花三喩。 <lb ed="X" n="0125b02"/><lb ed="R099" n="0810b05"/>释名。显体具用光宅四一。即是实相为行正体。况诸 <lb ed="X" n="0125b03"/><lb ed="R099" n="0810b06"/>境十乘皆以大车为喩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0125b04"/><lb ed="R099" n="0810b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0125b0401">释曰。上文既标云唯皈法花･涅槃二经。今文先释 <lb ed="X" n="0125b05"/><lb ed="R099" n="0810b08"/>唯皈法花之意。故止观十章释名一章。既用相待 <lb ed="X" n="0125b06"/><lb ed="R099" n="0810b09"/>绝待二妙释止观名。故知即是开权显实之止观 <lb ed="X" n="0125b07"/><lb ed="R099" n="0810b10"/>也。如何僻解谓渐圆耶。偏圆文中既具引莲花三 <lb ed="X" n="0125b08"/><lb ed="R099" n="0810b11"/>喩释止观名。一代时教独有妙经取喩莲花。故云 <lb ed="X" n="0125b09"/><lb ed="R099" n="0810b12"/>为莲故华。花开莲现。花落莲成。喩于<persName>如来</persName>出世本 <lb ed="X" n="0125b10"/><lb ed="R099" n="0810b13"/>意为实施权。开权显实。废权立实。故知止观绝妙 <lb ed="X" n="0125b11"/><lb ed="R099" n="0810b14"/>无过。显体具用光宅四一者。一即一实之道三千 <lb ed="X" n="0125b12"/><lb ed="R099" n="0810b15"/>实相也。即是以法花三千实相为行正体也。况诸 <lb ed="X" n="0125b13"/><lb ed="R099" n="0810b16"/>境十乘皆以大车为喩者。大车即是譬于法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0125005" n="0125005"/>说十 <lb ed="X" n="0125b14"/><lb ed="R099" n="0810b17"/>乘观法。此即止观文体正意皈法花也。此直出文 <lb ed="X" n="0125b15"/><lb ed="R099" n="0810b18"/>意竟。</p><p xml:id="pX56p0125b1503" cb:place="inline">次重引文消释者。十大章中第二释止观名 <lb ed="X" n="0125b16"/><lb ed="R099" n="0811a01"/>自有四科。一相待。二绝待。三会异。四通三德。故云 <lb ed="X" n="0125b17"/><lb ed="R099" n="0811a02"/>释名论待论绝。乃知止观是法花绝妙之行也。言 <lb ed="X" n="0125b18"/><lb ed="R099" n="0811a03"/>乃至偏圆文中具引莲花三喩释名者。此自为五。 <lb ed="X" n="0125b19"/><lb ed="R099" n="0811a04"/>一大小。二半满。三偏圆。四渐顿。五权实。于权实中 <lb ed="X" n="0125b20"/><lb ed="R099" n="0811a05"/>立权科中略为三意。一为实施权。二开权显实。三 <lb ed="X" n="0125b21"/><lb ed="R099" n="0811a06"/>废权立实。如法花中莲花三譬。诸<persName>佛</persName>即以一大事 <lb ed="X" n="0125b22"/><lb ed="R099" n="0811a07"/>出世。元为一实止观而施三权止观。权非本意。意 <lb ed="X" n="0125b23"/><lb ed="R099" n="0811a08"/>亦不出权外。只开三权止观而显圆顿一实止观 <lb ed="X" n="0125b24"/><lb ed="R099" n="0811a09"/>等。故云莲花三喩也。言乃至者。次第应须体相摄 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0125c" n="0125c"/> <lb ed="X" n="0125c01"/><lb ed="R099" n="0811a10"/>法。越此二科故云乃至。言显体具用光宅四一等 <lb ed="X" n="0125c02"/><lb ed="R099" n="0811a11"/>者。追用第三体相文也。此自为四。一教相。二眼智。 <lb ed="X" n="0125c03"/><lb ed="R099" n="0811a12"/>三境界。四得失。此四而与四一義同。教相教一也。 <lb ed="X" n="0125c04"/><lb ed="R099" n="0811a13"/>眼智行一也。境界理一也。得失人一也。所以引此 <lb ed="X" n="0125c05"/><lb ed="R099" n="0811a14"/>四一者。显此止观以开权实相而为体也。以光宅 <lb ed="X" n="0125c06"/><lb ed="R099" n="0811a15"/>师释法花中开显之文用四一義。前释名中既用 <lb ed="X" n="0125c07"/><lb ed="R099" n="0811a16"/>莲花三喩。今体相文还用四一显体。则若名若体 <lb ed="X" n="0125c08"/><lb ed="R099" n="0811a17"/>无非法花绝妙止观。所言一者。实相独立能一一 <lb ed="X" n="0125c09"/><lb ed="R099" n="0811a18"/>切。故言一也。四一之名元出光宅。天台和旧亦用 <lb ed="X" n="0125c10"/><lb ed="R099" n="0811b01"/>四一。四数虽同。其義硕异。光宅立果一･因一･教一･ <lb ed="X" n="0125c11"/><lb ed="R099" n="0811b02"/>人一。天台废果一之名而立理一。若无理者诸法 <lb ed="X" n="0125c12"/><lb ed="R099" n="0811b03"/>无本则同魔事。光宅立因一。天台废之而立行一。 <lb ed="X" n="0125c13"/><lb ed="R099" n="0811b04"/>因语单浅不包于果。天台特立行一其義则远。以 <lb ed="X" n="0125c14"/><lb ed="R099" n="0811b05"/>行始为因终为果故也。教一･人一名同于旧。光宅 <lb ed="X" n="0125c15"/><lb ed="R099" n="0811b06"/>既以法花为万善同归。不谈<persName>佛</persName>性常住。而与天台 <lb ed="X" n="0125c16"/><lb ed="R099" n="0811b07"/>四一释義天地相悬矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0125c17"/><lb ed="R099" n="0811b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0125c1701">故生起文末总称歎云。积劫勤求。道场证得。身子三 <lb ed="X" n="0125c18"/><lb ed="R099" n="0811b09"/>请。法譬三说。正在兹乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0125c19"/><lb ed="R099" n="0811b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0125c1901">释曰。此乃引<persName>佛</persName>因果及以法花称歎止观妙极无 <lb ed="X" n="0125c20"/><lb ed="R099" n="0811b11"/>过也。积劫勤求。勤此止观因也。道场证得。证此止 <lb ed="X" n="0125c21"/><lb ed="R099" n="0811b12"/>观果也。身子三请。请此止观也。法譬因缘三周所 <lb ed="X" n="0125c22"/><lb ed="R099" n="0811b13"/>说。说此止观也。正在兹乎者。在此圆顿绝妙止观。 <lb ed="X" n="0125c23"/><lb ed="R099" n="0811b14"/>如何僻解谓渐圆耶。言生起文末者。止观观阴入 <lb ed="X" n="0125c24"/><lb ed="R099" n="0811b15"/>境十乘文初有二。初法。二喩。喩者擧大车也。初法 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0126a" n="0126a"/> <lb ed="X" n="0126a01"/><lb ed="R099" n="0811b16"/>中有六。初列十法。二生起。三擧喩。四称歎。五廣解。 <lb ed="X" n="0126a02"/><lb ed="R099" n="0811b17"/>六总结。称歎之文在擧喩後。而言生起文末者。一 <lb ed="X" n="0126a03"/><lb ed="R099" n="0811b18"/>者邻近故也。二者称歎。本歎十法。是故<anchor xml:id="nkr_note_add_0126a0301" n="0126a0301"/><anchor xml:id="beg0126a0301" n="0126a0301"/>但<anchor xml:id="end0126a0301"/>云生起 <lb ed="X" n="0126a04"/><lb ed="R099" n="0812a01"/>文末也。言积劫勤求者。有近有远。近指大通。远指 <lb ed="X" n="0126a05"/><lb ed="R099" n="0812a02"/>本行菩萨道时。道场证得亦有近<anchor xml:id="nkr_note_orig_0126001" n="0126001"/>远。远指本娑婆 <lb ed="X" n="0126a06"/><lb ed="R099" n="0812a03"/>国成<persName>佛</persName>。近指今日寂灭道场。止观既是智者所说 <lb ed="X" n="0126a07"/><lb ed="R099" n="0812a04"/>所行。称歎理应兼具本迹。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0126a08"/><lb ed="R099" n="0812a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0126a0801">是知四种三昧皆依实相。实相是安乐之法。四缘是 <lb ed="X" n="0126a09"/><lb ed="R099" n="0812a06"/>安乐之行。证实相<anchor xml:id="nkr_note_add_0126a0901" n="0126a0901"/><anchor xml:id="beg0126a0901" n="0126a0901"/>已<anchor xml:id="end0126a0901"/>。所获依报名为大果。起教只是 <lb ed="X" n="0126a10"/><lb ed="R099" n="0812a07"/>为令众生开示悟入。旨归只是归于三轨妙法秘藏。 <lb ed="X" n="0126a11"/><lb ed="R099" n="0812a08"/>所以始末皆依法花。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0126a12"/><lb ed="R099" n="0812a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0126a1201">释曰。上文以<persName>佛</persName>因果及身子请等。皆妙止观而歎 <lb ed="X" n="0126a13"/><lb ed="R099" n="0812a10"/>十乘。今明四种三昧。皆依实相。皆修十乘。能成<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0126a14"/><lb ed="R099" n="0812a11"/>果。是语修因能至果也。言是知者。连上缀下之词 <lb ed="X" n="0126a15"/><lb ed="R099" n="0812a12"/>也。意云推<persName>佛</persName>勤求证得。由是而知。四种三昧皆可 <lb ed="X" n="0126a16"/><lb ed="R099" n="0812a13"/>修之以取<persName>佛</persName>果。言四种三昧者。此通四教。今的在 <lb ed="X" n="0126a17"/><lb ed="R099" n="0812a14"/>圆。不通馀也。常行依般舟观<persName>佛</persName>立。常坐依文殊说 <lb ed="X" n="0126a18"/><lb ed="R099" n="0812a15"/>问观三道。半行半坐依法花方等历诵经持咒等。 <lb ed="X" n="0126a19"/><lb ed="R099" n="0812a16"/>非行非坐依占察历善恶无记等。四行虽殊实相 <lb ed="X" n="0126a20"/><lb ed="R099" n="0812a17"/>无别。故云皆依实相也。然应了知。文中虽则通擧 <lb ed="X" n="0126a21"/><lb ed="R099" n="0812a18"/>四种三昧。今文之意为成法花妙行耳。问。今摩诃 <lb ed="X" n="0126a22"/><lb ed="R099" n="0812b01"/>止观十乘十境初观阴入专依常坐。以九十日为 <lb ed="X" n="0126a23"/><lb ed="R099" n="0812b02"/>期。如何即是法花三昧耶。答。此有二意。一者依开 <lb ed="X" n="0126a24"/><lb ed="R099" n="0812b03"/>显故无非法花。二者天台大师以开权显实三千 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0126b" n="0126b"/> <lb ed="X" n="0126b01"/><lb ed="R099" n="0812b04"/>妙体入常坐中用。故令常坐成法花行。譬如圣王 <lb ed="X" n="0126b02"/><lb ed="R099" n="0812b05"/>统王天下。随所至处莫不为尊。莫不为主。近取此 <lb ed="X" n="0126b03"/><lb ed="R099" n="0812b06"/>譬可决疑也。言实相是安乐之法者。夫言实相者 <lb ed="X" n="0126b04"/><lb ed="R099" n="0812b07"/>必含三谛。故无量義经云。言实相者谓无相也。无 <lb ed="X" n="0126b05"/><lb ed="R099" n="0812b08"/>生死之相。无涅槃之相。无相亦无。故言无相。无生 <lb ed="X" n="0126b06"/><lb ed="R099" n="0812b09"/>死则无有相。无涅槃则无无相。双遮二边即中道。 <lb ed="X" n="0126b07"/><lb ed="R099" n="0812b10"/>无相亦无即是中道。双照二边无中道也。三一圆 <lb ed="X" n="0126b08"/><lb ed="R099" n="0812b11"/>融是秘密藏。名大涅槃。故云是安乐之法也。梵语 <lb ed="X" n="0126b09"/><lb ed="R099" n="0812b12"/>涅槃。此翻安乐。此安乐法即是所观之妙理也。四 <lb ed="X" n="0126b10"/><lb ed="R099" n="0812b13"/>缘是安乐之行。即是能观之妙行。始自名字之初 <lb ed="X" n="0126b11"/><lb ed="R099" n="0812b14"/>勤而修之。得入五品及以六根。皆安乐之行也。此 <lb ed="X" n="0126b12"/><lb ed="R099" n="0812b15"/>行成就得入初住。名证实相。证实相<anchor xml:id="nkr_note_add_0126b1201" n="0126b1201"/><anchor xml:id="beg0126b1201" n="0126b1201"/>已<anchor xml:id="end0126b1201"/>分获三身。 <lb ed="X" n="0126b13"/><lb ed="R099" n="0812b16"/>正报转也。所获依报实报之土。亦名为大果。身土 <lb ed="X" n="0126b14"/><lb ed="R099" n="0812b17"/>不二皆名大果。此约法身受报而说。非生身得忍 <lb ed="X" n="0126b15"/><lb ed="R099" n="0812b18"/>菩萨也。是故五略谓之大果。大章谓之果。报大果 <lb ed="X" n="0126b16"/><lb ed="R099" n="0813a01"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0126b1601" n="0126b1601"/><anchor xml:id="beg0126b1601" n="0126b1601"/>已<anchor xml:id="end0126b1601"/>。必有能扣之機。应则起五时之教。乃至能令众 <lb ed="X" n="0126b17"/><lb ed="R099" n="0813a02"/>生开示悟入<persName>佛</persName>之知见。五略谓之裂网。大章谓之 <lb ed="X" n="0126b18"/><lb ed="R099" n="0813a03"/>起教。旨归只是自行化他皆归密藏。故云归于三 <lb ed="X" n="0126b19"/><lb ed="R099" n="0813a04"/>轨等也。五略谓之大处。大章谓之旨归。原始要终 <lb ed="X" n="0126b20"/><lb ed="R099" n="0813a05"/>无非法花。如何僻解谓为渐圆之观。岂非抑剉法 <lb ed="X" n="0126b21"/><lb ed="R099" n="0813a06"/>华超八之教耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0126b22"/><lb ed="R099" n="0813a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0126b2201">此即法花三昧之妙行也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0126b23"/><lb ed="R099" n="0813a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0126b2301">释曰。此总结止观一部咸皈法花而为所依也。言 <lb ed="X" n="0126b24"/><lb ed="R099" n="0813a09"/>法花三昧者。登圆初住也。云妙行者。名字五品十 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0126c" n="0126c"/> <lb ed="X" n="0126c01"/><lb ed="R099" n="0813a10"/>信也。一部之意唯欲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0126002" n="0126002"/>断送行人入<name role="" type="person">淸凉池</name>初住而 <lb ed="X" n="0126c02"/><lb ed="R099" n="0813a11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0126c0201" n="0126c0201"/><anchor xml:id="beg0126c0201" n="0126c0201"/>已<anchor xml:id="end0126c0201"/>。自此<anchor xml:id="nkr_note_add_0126c0202" n="0126c0202"/><anchor xml:id="beg0126c0202" n="0126c0202"/>已<anchor xml:id="end0126c0202"/>去非不修观。<anchor xml:id="nkr_note_add_0126c0203" n="0126c0203"/><anchor xml:id="beg0126c0203" n="0126c0203"/>但<anchor xml:id="end0126c0203"/>位至此任运流入。不须 <lb ed="X" n="0126c03"/><lb ed="R099" n="0813a12"/>云也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0126c04"/><lb ed="R099" n="0813a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0126c0401">次用涅槃者。虽依法花咸归一实。末代根钝若无扶 <lb ed="X" n="0126c05"/><lb ed="R099" n="0813a14"/>助则正行倾覆。正助相添方能远运。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0126c06"/><lb ed="R099" n="0813a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0126c0601">释曰。此明止观一部唯归二经中用涅槃意也。虽 <lb ed="X" n="0126c07"/><lb ed="R099" n="0813a16"/>依法花咸归实相。此土浊恶神根昏钝见烦恼重。 <lb ed="X" n="0126c08"/><lb ed="R099" n="0813a17"/>由闻法花显实之语。便谓一切无非实道。有何持 <lb ed="X" n="0126c09"/><lb ed="R099" n="0813a18"/>戒及以破戒。有何善道及以恶道。见持戒者指目 <lb ed="X" n="0126c10"/><lb ed="R099" n="0813b01"/>而笑谓为小乘。见破戒者尊而奉之谓为上达。亡 <lb ed="X" n="0126c11"/><lb ed="R099" n="0813b02"/>法身。失慧命。若不扶律尙失人天之身。无上<persName>佛</persName>道 <lb ed="X" n="0126c12"/><lb ed="R099" n="0813b03"/>安可期耶。是故涅槃重施戒律丝毫不滥。用以扶 <lb ed="X" n="0126c13"/><lb ed="R099" n="0813b04"/>助功莫大焉。是故二经同味。又复应知。此为成观 <lb ed="X" n="0126c14"/><lb ed="R099" n="0813b05"/>但取同边。文句记释故廣分别。一十六句有异法 <lb ed="X" n="0126c15"/><lb ed="R099" n="0813b06"/>华。须知用与各有趣向。不可用彼来妨此文。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0126c16"/><lb ed="R099" n="0813b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0126c1601"><persName>佛</persName>化尙以涅槃为寿。况末代修行非助不前。故扶律 <lb ed="X" n="0126c17"/><lb ed="R099" n="0813b08"/>说常以显实相。推功在彼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0126c18"/><lb ed="R099" n="0813b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0126c1801">释曰。此文擧况明用涅槃意也。<persName>如来</persName>法王在世。盛 <lb ed="X" n="0126c19"/><lb ed="R099" n="0813b10"/>化嘉会之徒尙有执实而迷权者。是故垂终重施 <lb ed="X" n="0126c20"/><lb ed="R099" n="0813b11"/>戒律以救慧命。故云为寿。况乎灭後人根转钝邪 <lb ed="X" n="0126c21"/><lb ed="R099" n="0813b12"/>见炽盛。若不用助。一实之道安可行也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0126c22"/><lb ed="R099" n="0813b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0126c2201">故正用法花。意显圆常二经齐等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0126c23"/><lb ed="R099" n="0813b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0126c2301">释曰。既云正用法花。则知傍用涅槃以为助道。若 <lb ed="X" n="0126c24"/><lb ed="R099" n="0813b15"/>乃助即正道。亦何傍正之有。约钝根说。用助道人 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0127a" n="0127a"/> <lb ed="X" n="0127a01"/><lb ed="R099" n="0813b16"/>则有相添傍正之事。二经齐等者。同时同味也。此 <lb ed="X" n="0127a02"/><lb ed="R099" n="0813b17"/>一节文总结止观一部。文体正意唯归二经矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0127a03"/><lb ed="R099" n="0813b18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第三文義消释例者</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0127a0301">〇第三文義消释例者</p></cb:div> <lb ed="X" n="0127a04"/><lb ed="R099" n="0814a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0127a0401">释曰。文者止观一部能诠文也。義者文下所诠之 <lb ed="X" n="0127a05"/><lb ed="R099" n="0814a02"/>所以也。谓五略十廣十境十乘之義也。此文義二 <lb ed="X" n="0127a06"/><lb ed="R099" n="0814a03"/>字乃所释也。消释例之三字。能释也。消释者。如日 <lb ed="X" n="0127a07"/><lb ed="R099" n="0814a04"/>融冰释然而泮。故云消释。例者<anchor xml:id="nkr_note_add_0127a0701" n="0127a0701"/><anchor xml:id="beg0127a0701" n="0127a0701"/>已<anchor xml:id="end0127a0701"/>如上释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0127a08"/><lb ed="R099" n="0814a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0127a0801">又更为二。一者详究文義。二者消释体势。初文为二。 <lb ed="X" n="0127a09"/><lb ed="R099" n="0814a06"/>一者详究文義。二者详究文相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0127a10"/><lb ed="R099" n="0814a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0127a1001">释曰。详究者。详谓精详委曲之義也。究谓根究穷 <lb ed="X" n="0127a11"/><lb ed="R099" n="0814a08"/>探之義也。言体势者。一部之文各有体势。虽始终 <lb ed="X" n="0127a12"/><lb ed="R099" n="0814a09"/>归于圆实。而散引诸文各有体势。如引小乘文之 <lb ed="X" n="0127a13"/><lb ed="R099" n="0814a10"/>体势自归于小。通･别･圆等例之可知。详究文相者。 <lb ed="X" n="0127a14"/><lb ed="R099" n="0814a11"/>亦一部之文各有相状。详而究之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0127a15"/><lb ed="R099" n="0814a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0127a1501">初为十例。一者引证通局。如引法花部唯一实。文叙 <lb ed="X" n="0127a16"/><lb ed="R099" n="0814a13"/>昔教以为所开。故部中之文有权有实。若局证一实 <lb ed="X" n="0127a17"/><lb ed="R099" n="0814a14"/>则唯引实文。若通证方便则兼引昔義。如引法花证 <lb ed="X" n="0127a18"/><lb ed="R099" n="0814a15"/>渐･不定。所引四味文之与部。通局亦然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0127a19"/><lb ed="R099" n="0814a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0127a1901">释曰。此文例出序中章安引证三止观文及一部 <lb ed="X" n="0127a20"/><lb ed="R099" n="0814a17"/>内引证有通有局。通谓无方不壅。局谓拘局楷定。 <lb ed="X" n="0127a21"/><lb ed="R099" n="0814a18"/>言如引法花部唯一实等者。若不叙昔之粗。将何 <lb ed="X" n="0127a22"/><lb ed="R099" n="0814b01"/>以显今经之妙。故五<persName>佛</persName>章云。过去诸<persName>佛</persName>以无量无 <lb ed="X" n="0127a23"/><lb ed="R099" n="0814b02"/>数方便种种因缘譬喩言词演说诸法。是法皆为 <lb ed="X" n="0127a24"/><lb ed="R099" n="0814b03"/>一<persName>佛</persName>乘故。此乃先叙昔粗後显妙也。五<persName>佛</persName>皆然。是 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0127b" n="0127b"/> <lb ed="X" n="0127b01"/><lb ed="R099" n="0814b04"/>故部中有权有实。言局证一实则引实文者。经云。 <lb ed="X" n="0127b02"/><lb ed="R099" n="0814b05"/>正直捨方便。但说无上道是也。言若通证方便则 <lb ed="X" n="0127b03"/><lb ed="R099" n="0814b06"/>兼引昔義者。证渐･不定也。证渐引经云。如是之人 <lb ed="X" n="0127b04"/><lb ed="R099" n="0814b07"/>应以此法渐入<persName>佛</persName>慧。荆溪云。既非花严教人。又非 <lb ed="X" n="0127b05"/><lb ed="R099" n="0814b08"/>诸教入顿。起自鹿苑。中涉二味。故名为渐。引证不 <lb ed="X" n="0127b06"/><lb ed="R099" n="0814b09"/>定经云。若有众生不信受者。当于<persName>如来</persName>馀深法中 <lb ed="X" n="0127b07"/><lb ed="R099" n="0814b10"/>示教利喜。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0127001" n="0127001"/>不信受者不信圆顿者且以馀深法化 <lb ed="X" n="0127b08"/><lb ed="R099" n="0814b11"/>之。圆教是深非馀。藏通是馀非深。别教次第故是 <lb ed="X" n="0127b09"/><lb ed="R099" n="0814b12"/>馀教。谈中道故深。或馀或深故证不定。言所引四 <lb ed="X" n="0127b10"/><lb ed="R099" n="0814b13"/>味文之与部通局亦然者。如引花严乳味。局则证 <lb ed="X" n="0127b11"/><lb ed="R099" n="0814b14"/>顿通三。鹿苑酪味。方等般若二酥。局则证渐通三。 <lb ed="X" n="0127b12"/><lb ed="R099" n="0814b15"/>以此三味皆渐教故。故云通局亦然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0127b13"/><lb ed="R099" n="0814b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0127b1301">二者泛引流类。谓引教证观等。如引花严先照高山。 <lb ed="X" n="0127b14"/><lb ed="R099" n="0814b17"/>净名始坐<persName>佛</persName>树。大经从牛出乳。法花以异方便等。以 <lb ed="X" n="0127b15"/><lb ed="R099" n="0814b18"/>证三止观義。故知教观渐等名同其義永异。彼文判 <lb ed="X" n="0127b16"/><lb ed="R099" n="0815a01"/>教。今以类同。是故借用。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0127b17"/><lb ed="R099" n="0815a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0127b1701">释曰。此文亦是序中引证三止观文。今文谓之泛 <lb ed="X" n="0127b18"/><lb ed="R099" n="0815a03"/>引流类。意恐读者执文濡滞。故此例出。令知序文 <lb ed="X" n="0127b19"/><lb ed="R099" n="0815a04"/>引证但是借教证观耳。言花严先照高山者。此证 <lb ed="X" n="0127b20"/><lb ed="R099" n="0815a05"/>顿也。次照幽谷。此证渐也。次照平地。此证不定也。 <lb ed="X" n="0127b21"/><lb ed="R099" n="0815a06"/>以五道等照機杂不定故。花严经中<anchor xml:id="nkr_note_add_0127b2101" n="0127b2101"/><anchor xml:id="beg0127b2101" n="0127b2101"/>但<anchor xml:id="end0127b2101"/>有三照。天 <lb ed="X" n="0127b22"/><lb ed="R099" n="0815a07"/>台开照平地以为三时。以配涅槃乳等五味。判一 <lb ed="X" n="0127b23"/><lb ed="R099" n="0815a08"/>代教。深有致也。言始坐<persName>佛</persName>树者。此证渐也。<persName>佛</persName>以一 <lb ed="X" n="0127b24"/><lb ed="R099" n="0815a09"/>音演说法。众生随类各得解。此证不定也。说法不 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0127c" n="0127c"/> <lb ed="X" n="0127c01"/><lb ed="R099" n="0815a10"/>有亦不无。此证顿也。大经从牛出乳次第相生。证 <lb ed="X" n="0127c02"/><lb ed="R099" n="0815a11"/>渐也。置毒乳中则杀人。证不定也。雪山有草。牛若 <lb ed="X" n="0127c03"/><lb ed="R099" n="0815a12"/>食之即出醍醐。证顿也。法花以异方便等者。四时 <lb ed="X" n="0127c04"/><lb ed="R099" n="0815a13"/>三教为异方便。渐･不定也。显第一義。证顿也。或云 <lb ed="X" n="0127c05"/><lb ed="R099" n="0815a14"/>五时八教为异。如释籤辨。如此之说幷是引教证 <lb ed="X" n="0127c06"/><lb ed="R099" n="0815a15"/>观。泛尔引类。非谓全同。应知八教中三与三止观。 <lb ed="X" n="0127c07"/><lb ed="R099" n="0815a16"/>其体永异。八教中顿自指花严。渐･不定二寄四时 <lb ed="X" n="0127c08"/><lb ed="R099" n="0815a17"/>教。今此三文俱是大乘。同缘实相。岂得同耶。问。渐 <lb ed="X" n="0127c09"/><lb ed="R099" n="0815a18"/>次宗涅槃。不定宗请观音。圆顿宗法花。安得同耶。 <lb ed="X" n="0127c10"/><lb ed="R099" n="0815b01"/>曰。涅槃既与法花同时同味。是故同也。请观音虽 <lb ed="X" n="0127c11"/><lb ed="R099" n="0815b02"/>部在方等。从圆实边及<anchor xml:id="nkr_note_add_0127c1101" n="0127c1101"/><anchor xml:id="beg0127c1101" n="0127c1101"/>已<anchor xml:id="end0127c1101"/>开显。是故同也。又复应 <lb ed="X" n="0127c12"/><lb ed="R099" n="0815b03"/>知三种止观被三根性。则有三部之殊。圆顿则解 <lb ed="X" n="0127c13"/><lb ed="R099" n="0815b04"/>行俱顿。渐次则解顿行渐。不定则解顿行或顿或 <lb ed="X" n="0127c14"/><lb ed="R099" n="0815b05"/>渐。皆是圆人。无有异也。言彼文判教者。指彼玄文 <lb ed="X" n="0127c15"/><lb ed="R099" n="0815b06"/>以五八等判出法花。此为类同。故借渐･顿･不定之 <lb ed="X" n="0127c16"/><lb ed="R099" n="0815b07"/>名。类同三种止观耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0127c17"/><lb ed="R099" n="0815b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0127c1701">三者借名申義。谓借权名申于实義。如引方等斥夺 <lb ed="X" n="0127c18"/><lb ed="R099" n="0815b09"/>之名。申今开权绝待之義。引馀三时类此可知。于彼 <lb ed="X" n="0127c19"/><lb ed="R099" n="0815b10"/>即是兼但对等。于今即成开废会等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0127c20"/><lb ed="R099" n="0815b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0127c2001">释曰。此借名申義等。在止观第六从假入空破法 <lb ed="X" n="0127c21"/><lb ed="R099" n="0815b12"/>遍文末。乃引法花。虽说种种道。其实为一乘。及引 <lb ed="X" n="0127c22"/><lb ed="R099" n="0815b13"/>大经。复有一行是<persName>如来</persName>行。大品。一切种智知一切 <lb ed="X" n="0127c23"/><lb ed="R099" n="0815b14"/>法。净名。入薝蔔林不嗅馀香。花严。称为法界等。今 <lb ed="X" n="0127c24"/><lb ed="R099" n="0815b15"/>云斥夺之名者。乃是净名室内天女诃身子之文 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0128a" n="0128a"/> <lb ed="X" n="0128a01"/><lb ed="R099" n="0815b16"/>也。故云入薝蔔林中不嗅馀香。天台大师借此之 <lb ed="X" n="0128a02"/><lb ed="R099" n="0815b17"/>名。以申摩诃止观开权妙观。故云申今绝待之義。 <lb ed="X" n="0128a03"/><lb ed="R099" n="0815b18"/>于彼乃成对小斥夺。于今乃成开废会也。引大品 <lb ed="X" n="0128a04"/><lb ed="R099" n="0816a01"/>经显妙止观。于彼乃成融通淘汰。于今乃成开废 <lb ed="X" n="0128a05"/><lb ed="R099" n="0816a02"/>会也。大经一行同时同味。自可知也。花严法界显 <lb ed="X" n="0128a06"/><lb ed="R099" n="0816a03"/>妙止观。于彼乃成兼别隔偏。于今乃成开废会也。 <lb ed="X" n="0128a07"/><lb ed="R099" n="0816a04"/>又引诸经显妙止观云借权名者。寄昔教说故云 <lb ed="X" n="0128a08"/><lb ed="R099" n="0816a05"/>权名。若约开显一切皆实。何权之有耶。言引馀三 <lb ed="X" n="0128a09"/><lb ed="R099" n="0816a06"/>时者。鹿苑不预。文势相从而来耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0128a10"/><lb ed="R099" n="0816a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0128a1001">四者藉喩转譬。如借猪揩金山等论喩忍等。今藉譬 <lb ed="X" n="0128a11"/><lb ed="R099" n="0816a08"/>止观等喩是世间物类。而以随義转用。何局本文。如 <lb ed="X" n="0128a12"/><lb ed="R099" n="0816a09"/>火一物诸经或时譬嗔譬智。或用照用烧。以形以性。 <lb ed="X" n="0128a13"/><lb ed="R099" n="0816a10"/>若体若用。地水风等为喩亦然。是故不应局文为定。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0128a14"/><lb ed="R099" n="0816a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0128a1401">释曰。此文例出止观一部及诸文之下。凡用诸喩 <lb ed="X" n="0128a15"/><lb ed="R099" n="0816a12"/>莫不皆然。言猪揩金山论喩忍等者。大论文也。论 <lb ed="X" n="0128a16"/><lb ed="R099" n="0816a13"/>喩忍度。云若人加恶如猪揩金山。金体益真。今譬 <lb ed="X" n="0128a17"/><lb ed="R099" n="0816a14"/>安忍三障四魔。明静益盛。言喩是世间物类而以 <lb ed="X" n="0128a18"/><lb ed="R099" n="0816a15"/>随義转用何局本文者。周易云。近取诸身。远取诸 <lb ed="X" n="0128a19"/><lb ed="R099" n="0816a16"/>物。以至天地江海日月星辰风雲等皆堪为譬。虚 <lb ed="X" n="0128a20"/><lb ed="R099" n="0816a17"/>空法界尙可为喩。况馀物耶。欲人知于用譬在于 <lb ed="X" n="0128a21"/><lb ed="R099" n="0816a18"/>适时。不可执一。是故云也。纂者此中而以之。以字 <lb ed="X" n="0128a22"/><lb ed="R099" n="0816b01"/>误也。应作<anchor xml:id="nkr_note_add_0128a2201" n="0128a2201"/><anchor xml:id="beg0128a2201" n="0128a2201"/>已<anchor xml:id="end0128a2201"/>字。今谓不独谬改文字。抑亦破句读 <lb ed="X" n="0128a23"/><lb ed="R099" n="0816b02"/>文。应读云喩是世间物类而以随義转用。如何破 <lb ed="X" n="0128a24"/><lb ed="R099" n="0816b03"/>句复谬改耶。擧火为譬及地水风等。文理可见不 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0128b" n="0128b"/> <lb ed="X" n="0128b01"/><lb ed="R099" n="0816b04"/>复云云。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0128b02"/><lb ed="R099" n="0816b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0128b0201">五者旁引辨异。如诸文用毘昙･成实若证渐初及偏 <lb ed="X" n="0128b03"/><lb ed="R099" n="0816b06"/>小等。则名義兼借。如信法二行文初五阴王数同时 <lb ed="X" n="0128b04"/><lb ed="R099" n="0816b07"/>异时等。但为辨异。非借名義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0128b05"/><lb ed="R099" n="0816b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0128b0501">释曰。此文亦是例出止观一部旁引辨异及诸文 <lb ed="X" n="0128b06"/><lb ed="R099" n="0816b09"/>之下凡例也。言用毘昙･成实至名義兼借者。毘昙 <lb ed="X" n="0128b07"/><lb ed="R099" n="0816b10"/>有门论也。成实空门论也。止观第六破思假中明 <lb ed="X" n="0128b08"/><lb ed="R099" n="0816b11"/>十六心。正是初果见道之位。重虑缘真是修道位。 <lb ed="X" n="0128b09"/><lb ed="R099" n="0816b12"/>有门诸论明十五心是见道位。用十六心为修道 <lb ed="X" n="0128b10"/><lb ed="R099" n="0816b13"/>位。二论相破其犹矢石。今家和会二论俱是。此如 <lb ed="X" n="0128b11"/><lb ed="R099" n="0816b14"/>常说。言若证渐初及偏小者。渐初鹿苑唯小及偏 <lb ed="X" n="0128b12"/><lb ed="R099" n="0816b15"/>小者。方等有偏有小。般若有偏无小。若证此等则 <lb ed="X" n="0128b13"/><lb ed="R099" n="0816b16"/>名義兼借。所言借者何也。今明摩诃止观。圆破思 <lb ed="X" n="0128b14"/><lb ed="R099" n="0816b17"/>假。破思惑位。借此小乘挍量次位浅深。故言借也。 <lb ed="X" n="0128b15"/><lb ed="R099" n="0816b18"/>言信法二行文初者。在止观第五安心中。彼明凡 <lb ed="X" n="0128b16"/><lb ed="R099" n="0817a01"/>师教他安心须知二种根性。一信行。二法行。引萨 <lb ed="X" n="0128b17"/><lb ed="R099" n="0817a02"/>婆多明此二人位在见道。因闻入者为信行。因思 <lb ed="X" n="0128b18"/><lb ed="R099" n="0817a03"/>入者是法行。昙无德云。位在方便。若见道中无相 <lb ed="X" n="0128b19"/><lb ed="R099" n="0817a04"/>心利。一刹那发即真。那得判于信法之别。此亦泛 <lb ed="X" n="0128b20"/><lb ed="R099" n="0817a05"/>引二论以辨同异。非用论意。言五阴王数同时异 <lb ed="X" n="0128b21"/><lb ed="R099" n="0817a06"/>时者。此文在观阴入文初也。有门论说五阴同时。 <lb ed="X" n="0128b22"/><lb ed="R099" n="0817a07"/>识阴是王。四阴是数。心王心数相扶而起。空门论 <lb ed="X" n="0128b23"/><lb ed="R099" n="0817a08"/>说识先了别。次受领纳。想取相貌。行起造作。色为 <lb ed="X" n="0128b24"/><lb ed="R099" n="0817a09"/>行果。此<anchor xml:id="nkr_note_add_0128b2401" n="0128b2401"/><anchor xml:id="beg0128b2401" n="0128b2401"/>但<anchor xml:id="end0128b2401"/>泛引二论以出同异。非今文意。文意只 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0128c" n="0128c"/> <lb ed="X" n="0128c01"/><lb ed="R099" n="0817a10"/>在观一念阴以为法界。岂须同时及异时耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0128c02"/><lb ed="R099" n="0817a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0128c0201">六者开总出别。如四悉五味三假二空。本文義含开 <lb ed="X" n="0128c03"/><lb ed="R099" n="0817a12"/>合義遍。诸门诸教莫不咸然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0128c04"/><lb ed="R099" n="0817a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0128c0401">释曰。开总出别如四悉等者。四悉出大论。亦出禅 <lb ed="X" n="0128c05"/><lb ed="R099" n="0817a14"/>经。谓之四随。总别者今略出之。或总以三藏为世 <lb ed="X" n="0128c06"/><lb ed="R099" n="0817a15"/>界。总以通为为人。总以别为对治。总以圆为第一 <lb ed="X" n="0128c07"/><lb ed="R099" n="0817a16"/>義。或以三藏为三悉。衍门为第一義。或以四时三 <lb ed="X" n="0128c08"/><lb ed="R099" n="0817a17"/>教为三悉。法花为第一義。或约四教各有四门。四 <lb ed="X" n="0128c09"/><lb ed="R099" n="0817a18"/>门自分四悉者。有门世界。空门为人。双亦对治。双 <lb ed="X" n="0128c10"/><lb ed="R099" n="0817b01"/>非第一義。或约一座。或约一时。或约一念皆具四 <lb ed="X" n="0128c11"/><lb ed="R099" n="0817b02"/>悉。或四悉对位。且如圆教名字世界也。五品为人 <lb ed="X" n="0128c12"/><lb ed="R099" n="0817b03"/>也。六根对治也。初住第一義。藏等三教对位亦然。 <lb ed="X" n="0128c13"/><lb ed="R099" n="0817b04"/>如是等教门引用不可悉数。以本文含如此之義。 <lb ed="X" n="0128c14"/><lb ed="R099" n="0817b05"/>是故引用无有穷也。恐繁其文是故且止。开合之 <lb ed="X" n="0128c15"/><lb ed="R099" n="0817b06"/>義从可知也。五味本文出于大经。文含相生不定 <lb ed="X" n="0128c16"/><lb ed="R099" n="0817b07"/>及顿。如前引证。三种止观者。是复有教。教五味对 <lb ed="X" n="0128c17"/><lb ed="R099" n="0817b08"/>位者。且如三藏凡夫如乳。须陀洹如酪。斯陀含如 <lb ed="X" n="0128c18"/><lb ed="R099" n="0817b09"/>生酥。阿那含如熟酥。阿罗汉如醍醐。通･别･圆三对 <lb ed="X" n="0128c19"/><lb ed="R099" n="0817b10"/>位亦尔。相生一文总也。天台大师用配五时。开总 <lb ed="X" n="0128c20"/><lb ed="R099" n="0817b11"/>出别。故有如上配对之殊。三假本出璎珞经･大智 <lb ed="X" n="0128c21"/><lb ed="R099" n="0817b12"/>度论･小乘成实等论。小乘则随事三假。大乘三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0128001" n="0128001"/>教 <lb ed="X" n="0128c22"/><lb ed="R099" n="0817b13"/>则随理三假。随事三假者。如过去无明行业为因。 <lb ed="X" n="0128c23"/><lb ed="R099" n="0817b14"/>父母胞胎为缘。此因成假也。始于生下。终乎皓首。 <lb ed="X" n="0128c24"/><lb ed="R099" n="0817b15"/>相续假也。以生待死竖待灭无之无。横待三无为 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0129a" n="0129a"/> <lb ed="X" n="0129a01"/><lb ed="R099" n="0817b16"/>之无。相待假也。大乘随理亦无别法。只指此三如 <lb ed="X" n="0129a02"/><lb ed="R099" n="0817b17"/>幻如化等。是随理也。所言随者。以智随境故名为 <lb ed="X" n="0129a03"/><lb ed="R099" n="0817b18"/>随。藏人根钝随事而谈。依生灭智随三事假。故言 <lb ed="X" n="0129a04"/><lb ed="R099" n="0818a01"/>随事。大乘根利敌对反是。故云随理。又约色法者。 <lb ed="X" n="0129a05"/><lb ed="R099" n="0818a02"/>且如露柱因缘所成。因成假也。始自建立迨今受 <lb ed="X" n="0129a06"/><lb ed="R099" n="0818a03"/>用。相续假也。终归败壞。相待假也。亦竖待灭无之 <lb ed="X" n="0129a07"/><lb ed="R099" n="0818a04"/>无。横待三无为之无也。约心亦然。一念心起必假 <lb ed="X" n="0129a08"/><lb ed="R099" n="0818a05"/>因缘。因成假也。前念後念念念不<anchor xml:id="nkr_note_add_0129a0801" n="0129a0801"/><anchor xml:id="beg0129a0801" n="0129a0801"/>已<anchor xml:id="end0129a0801"/>。相续假也。以 <lb ed="X" n="0129a09"/><lb ed="R099" n="0818a06"/>今有念对馀无心。相待假也。亦竖待灭无之无。横 <lb ed="X" n="0129a10"/><lb ed="R099" n="0818a07"/>待三无为之无。如此之假。竖该五时横遍八教。教 <lb ed="X" n="0129a11"/><lb ed="R099" n="0818a08"/>教四门门门三假。以本文含故是故引用。略如上 <lb ed="X" n="0129a12"/><lb ed="R099" n="0818a09"/>说。性相二空。所出本乎中论･智论･大品般若。小乘 <lb ed="X" n="0129a13"/><lb ed="R099" n="0818a10"/>生法二空出阿含经。大乘生法二空出金光明･大 <lb ed="X" n="0129a14"/><lb ed="R099" n="0818a11"/>品般若･中论･智论等。是则生法二空通乎四教。性 <lb ed="X" n="0129a15"/><lb ed="R099" n="0818a12"/>相二空唯在衍门。三藏教门或可通用性相。但能 <lb ed="X" n="0129a16"/><lb ed="R099" n="0818a13"/>观不同耳。大品二空谓之总空。以此二空遍空一 <lb ed="X" n="0129a17"/><lb ed="R099" n="0818a14"/>切。故云总也。从所空异则有多名。多名曰别。如十 <lb ed="X" n="0129a18"/><lb ed="R099" n="0818a15"/>八空等也。衍门三教。生空即法空。法空即生空。无 <lb ed="X" n="0129a19"/><lb ed="R099" n="0818a16"/>二无别。从惑落边不无前後。又生法从所执之境 <lb ed="X" n="0129a20"/><lb ed="R099" n="0818a17"/>得名。性相从能执之情受称。生境亡处性相观成。 <lb ed="X" n="0129a21"/><lb ed="R099" n="0818a18"/>性相观成生境则亡。生法二境既其本融。性相二 <lb ed="X" n="0129a22"/><lb ed="R099" n="0818b01"/>空同时而照。此之二空本文本含开合。是故引用。 <lb ed="X" n="0129a23"/><lb ed="R099" n="0818b02"/>義遍四教四门。莫不皆然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0129a24"/><lb ed="R099" n="0818b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0129a2401">七者引用宗要。如引法花权实本迹。般若加说共不 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0129b" n="0129b"/> <lb ed="X" n="0129b01"/><lb ed="R099" n="0818b04"/>共等。方等弹斥神力不共等。随引一句两句得彼文 <lb ed="X" n="0129b02"/><lb ed="R099" n="0818b05"/>心。若破若立不失部旨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0129b03"/><lb ed="R099" n="0818b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0129b0301">释曰。法花以本迹开显为宗要。般若以融通淘汰 <lb ed="X" n="0129b04"/><lb ed="R099" n="0818b07"/>身子空生被加说共不共为宗要。方等以净名弹 <lb ed="X" n="0129b05"/><lb ed="R099" n="0818b08"/>斥三乘不思议事神力不共法以为宗要。故知法 <lb ed="X" n="0129b06"/><lb ed="R099" n="0818b09"/>华以本迹为宗主。般若以被加为宗主。方等以弹 <lb ed="X" n="0129b07"/><lb ed="R099" n="0818b10"/>斥为宗主。宗主即文心也。心者如人一身以心为 <lb ed="X" n="0129b08"/><lb ed="R099" n="0818b11"/>主。故心为王能统王故。止观文中及诸文之下。凡 <lb ed="X" n="0129b09"/><lb ed="R099" n="0818b12"/>有引用。或一句两句得彼文心。若破若立不失部 <lb ed="X" n="0129b10"/><lb ed="R099" n="0818b13"/>旨。故得文心者若操刀得柄不伤手也。言若破若 <lb ed="X" n="0129b11"/><lb ed="R099" n="0818b14"/>立者。破则俱为法花所破对带教也。立则为成法 <lb ed="X" n="0129b12"/><lb ed="R099" n="0818b15"/>华妙機言化意也。纂者云破古立今。非此中意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0129b13"/><lb ed="R099" n="0818b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0129b1301">八者引用儒道。若破若立不违本宗。略辩异同不在 <lb ed="X" n="0129b14"/><lb ed="R099" n="0818b17"/>委细。不以名似将为義同。是故所引粗尔存略。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0129b15"/><lb ed="R099" n="0818b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0129b1501">释曰。言儒道者。儒谓周孔杨孟百家之说。道谓李 <lb ed="X" n="0129b16"/><lb ed="R099" n="0819a01"/>聃之书。故止观第三摄法文中第六摄一切教中 <lb ed="X" n="0129b17"/><lb ed="R099" n="0819a02"/>云。观心僻越顺无明流。则有一切诸恶教起。所谓 <lb ed="X" n="0129b18"/><lb ed="R099" n="0819a03"/>僧佉･卫世九十五种邪见道生。亦有诸善教起。五 <lb ed="X" n="0129b19"/><lb ed="R099" n="0819a04"/>行六甲阴阳八卦五经子史。世智无道名教皆从 <lb ed="X" n="0129b20"/><lb ed="R099" n="0819a05"/>心起。及止观第六从空入假破法遍中明世间法 <lb ed="X" n="0129b21"/><lb ed="R099" n="0819a06"/>药。亦引周孔之教。如此诸说祇可略释不须委悉。 <lb ed="X" n="0129b22"/><lb ed="R099" n="0819a07"/>又止观云以一其意。引老子云。天得一以淸。地得 <lb ed="X" n="0129b23"/><lb ed="R099" n="0819a08"/>一以寧。侯王得一以为天下正。老子之意唯以阴 <lb ed="X" n="0129b24"/><lb ed="R099" n="0819a09"/>阳气得中和合而为一。故云天得一以寧。君臣道 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0129c" n="0129c"/> <lb ed="X" n="0129c01"/><lb ed="R099" n="0819a10"/>合亦是得其中和。故为天下正。岂得同吾教藏通 <lb ed="X" n="0129c02"/><lb ed="R099" n="0819a11"/>以真理为一。别圆以中道为一耶。若破若立者。但 <lb ed="X" n="0129c03"/><lb ed="R099" n="0819a12"/>是生死之法。非出離道。安得不破。若立者。虽小道 <lb ed="X" n="0129c04"/><lb ed="R099" n="0819a13"/>亦有可观者焉。亦可以为<persName>佛</persName>法先容也。不违本宗 <lb ed="X" n="0129c05"/><lb ed="R099" n="0819a14"/>者。本宗唯是一实之道。岂以儒道能混乱耶。荆溪 <lb ed="X" n="0129c06"/><lb ed="R099" n="0819a15"/>恐人泥此文相。故今略辨同异不在委曲。言不以 <lb ed="X" n="0129c07"/><lb ed="R099" n="0819a16"/>名似将为義同者。老子有云。无为无所不为。道可 <lb ed="X" n="0129c08"/><lb ed="R099" n="0819a17"/>道非常道之言。岂可以此便为真无为之理常住 <lb ed="X" n="0129c09"/><lb ed="R099" n="0819a18"/>之道耶。是故名似其義永异。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0129c10"/><lb ed="R099" n="0819b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0129c1001">九者借名略義。如摄法中及识药等。但借其名以示 <lb ed="X" n="0129c11"/><lb ed="R099" n="0819b02"/>相状。若更委释太成繁廣。略指上下準例可知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0129c12"/><lb ed="R099" n="0819b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0129c1201">释曰。借名略義如摄法及识药等者。今先明识药。 <lb ed="X" n="0129c13"/><lb ed="R099" n="0819b04"/>止观第六入假观有三。谓知病･识药･授药。识药中 <lb ed="X" n="0129c14"/><lb ed="R099" n="0819b05"/>有三。一者世间法药。二者出世法药。三者出世上 <lb ed="X" n="0129c15"/><lb ed="R099" n="0819b06"/>上法药。世间法药指五戒十善等出世法药。始从 <lb ed="X" n="0129c16"/><lb ed="R099" n="0819b07"/>一法增至十法乃至无量法。出世上上法药亦从 <lb ed="X" n="0129c17"/><lb ed="R099" n="0819b08"/>一法增至十法乃至恒河沙数法。如此之法止可 <lb ed="X" n="0129c18"/><lb ed="R099" n="0819b09"/>借名以示其相。岂可一一解释。若一一释岂不太 <lb ed="X" n="0129c19"/><lb ed="R099" n="0819b10"/>繁廣耶。摄法章中有六科。谓摄一切理。一切惑。一 <lb ed="X" n="0129c20"/><lb ed="R099" n="0819b11"/>切智。一切行。一切位。一切教。今但擧理智行三。指 <lb ed="X" n="0129c21"/><lb ed="R099" n="0819b12"/>上指下。初摄一切理中云。理是谛法。如上开合遍 <lb ed="X" n="0129c22"/><lb ed="R099" n="0819b13"/>圆不同。言如上开合者。文指第三体相四科中第 <lb ed="X" n="0129c23"/><lb ed="R099" n="0819b14"/>三境界中诸境離合。此指上也。次又摄一切智中 <lb ed="X" n="0129c24"/><lb ed="R099" n="0819b15"/>云。诸智離合如前所说。如前之言亦指境界中诸 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0130a" n="0130a"/> <lb ed="X" n="0130a01"/><lb ed="R099" n="0819b16"/>智離合。此亦指上也。次又摄一切行中明慧行行 <lb ed="X" n="0130a02"/><lb ed="R099" n="0819b17"/>行乃至四弘十八不共及四无畏等。荆溪云十八 <lb ed="X" n="0130a03"/><lb ed="R099" n="0819b18"/>不共至下助道中说。此指下也。又云三三昧･三解 <lb ed="X" n="0130a04"/><lb ed="R099" n="0820a01"/>脱至第七卷说。此亦指下也。故云略指上下準例 <lb ed="X" n="0130a05"/><lb ed="R099" n="0820a02"/>可知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0130a06"/><lb ed="R099" n="0820a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0130a0601">十者準例用義。如教证二道本在别教。今则通用。乃 <lb ed="X" n="0130a07"/><lb ed="R099" n="0820a04"/>分两意约证约说。准望三观立三止等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0130a08"/><lb ed="R099" n="0820a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0130a0801">释曰。教证二道吾宗常所谈者。既临此文不免略 <lb ed="X" n="0130a09"/><lb ed="R099" n="0820a06"/>擧。言本在别教者。出地持论解花严十地品文。从 <lb ed="X" n="0130a10"/><lb ed="R099" n="0820a07"/>部兼之義故有教证。诸说异同。今则通用者。不唯 <lb ed="X" n="0130a11"/><lb ed="R099" n="0820a08"/>在别通四教。故于四教中教。教乃分两意。约证约 <lb ed="X" n="0130a12"/><lb ed="R099" n="0820a09"/>说。言约证者。以实有修因证果。故云约证。乃以约 <lb ed="X" n="0130a13"/><lb ed="R099" n="0820a10"/>行约证同名为证故也。言约说者。为初心说一教 <lb ed="X" n="0130a14"/><lb ed="R099" n="0820a11"/>始终。乃约教道也。又说<persName>佛</persName>自证亦名约说。是则说 <lb ed="X" n="0130a15"/><lb ed="R099" n="0820a12"/>教说证同名约说。故云应须先了两意。有人消此 <lb ed="X" n="0130a16"/><lb ed="R099" n="0820a13"/>云。约证只是证道。约说只是教道。予谓作此释者 <lb ed="X" n="0130a17"/><lb ed="R099" n="0820a14"/>但是教证一意。非两意也。今引诸文以显此義。故 <lb ed="X" n="0130a18"/><lb ed="R099" n="0820a15"/>玄文中引地持论地相地实。即约行教证。今谓即 <lb ed="X" n="0130a19"/><lb ed="R099" n="0820a16"/>此文中约证一也。又教门方便即教道明義说所 <lb ed="X" n="0130a20"/><lb ed="R099" n="0820a17"/>证法。即证道明義。今谓即此文中约说一也。籤文 <lb ed="X" n="0130a21"/><lb ed="R099" n="0820a18"/>释竟乃云。具如止观第三记。今为引之。辅行云。前 <lb ed="X" n="0130a22"/><lb ed="R099" n="0820b01"/>之两教教证俱权。圆教教证俱皆是实。此幷易明。 <lb ed="X" n="0130a23"/><lb ed="R099" n="0820b02"/>但别教中教权证实。意稍难晓。人多迷之。使此别 <lb ed="X" n="0130a24"/><lb ed="R099" n="0820b03"/>教其義拥隔。是故今家借用地论教证二道以消 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0130b" n="0130b"/> <lb ed="X" n="0130b01"/><lb ed="R099" n="0820b04"/>别门。于中应须先知二意。一者约行。则地前为教 <lb ed="X" n="0130b02"/><lb ed="R099" n="0820b05"/>道。登地为证道。此同今文约证一也。二者约说。为 <lb ed="X" n="0130b03"/><lb ed="R099" n="0820b06"/>地前说。始终属教。如云真如为惑所覆。或将十度 <lb ed="X" n="0130b04"/><lb ed="R099" n="0820b07"/>以对十地。互不相收等。此同今文约说一也此文 <lb ed="X" n="0130b05"/><lb ed="R099" n="0820b08"/>中云乃分两意。须此属对。若以约行证道。约说为 <lb ed="X" n="0130b06"/><lb ed="R099" n="0820b09"/>教道。乃是一意非两意也。问。玄文约行约说各有 <lb ed="X" n="0130b07"/><lb ed="R099" n="0820b10"/>二意。籤文解释固<anchor xml:id="nkr_note_add_0130b0701" n="0130b0701"/><anchor xml:id="beg0130b0701" n="0130b0701"/>已<anchor xml:id="end0130b0701"/>详备。如何却云具如止观第 <lb ed="X" n="0130b08"/><lb ed="R099" n="0820b11"/>三记耶。且如辅行尙缺约说一证道義。未审荆溪 <lb ed="X" n="0130b09"/><lb ed="R099" n="0820b12"/>何意。以玄籤为略。以辅行为具耶。曰。玄籤四義备。 <lb ed="X" n="0130b10"/><lb ed="R099" n="0820b13"/>而引地论文略。辅行引地论文具而缺一约说证 <lb ed="X" n="0130b11"/><lb ed="R099" n="0820b14"/>道。荆溪意令读者讲者以辅行而成玄籤。以玄籤 <lb ed="X" n="0130b12"/><lb ed="R099" n="0820b15"/>而成辅行。二文相须文義方足。辅行虽缺约说证 <lb ed="X" n="0130b13"/><lb ed="R099" n="0820b16"/>道。玄籤<anchor xml:id="nkr_note_add_0130b1301" n="0130b1301"/><anchor xml:id="beg0130b1301" n="0130b1301"/>已<anchor xml:id="end0130b1301"/>具。以彼照此绮文互现。亦何缺耶。问。前 <lb ed="X" n="0130b14"/><lb ed="R099" n="0820b17"/>云唯有别教教权证实。言教权者。约行约说二教 <lb ed="X" n="0130b15"/><lb ed="R099" n="0820b18"/>权也。证实者。约行约说二证实也。可将此文约证 <lb ed="X" n="0130b16"/><lb ed="R099" n="0821a01"/>为实约说为权否。曰。不然。今文约证既是自行。则 <lb ed="X" n="0130b17"/><lb ed="R099" n="0821a02"/>以约教道为权。证道为实。约说则以教门方便为 <lb ed="X" n="0130b18"/><lb ed="R099" n="0821a03"/>权。说<persName>佛</persName>自证为实。须了约证约说各有权实。方晓 <lb ed="X" n="0130b19"/><lb ed="R099" n="0821a04"/>荆溪立文之意。问。约说证道。说<persName>佛</persName>自证被何人耶。 <lb ed="X" n="0130b20"/><lb ed="R099" n="0821a05"/>曰。此乃被于别教地前住･行･向人也。此三位人初 <lb ed="X" n="0130b21"/><lb ed="R099" n="0821a06"/>心唯闻但中之理在三惑外。修次第观破三惑<anchor xml:id="nkr_note_add_0130b2101" n="0130b2101"/><anchor xml:id="beg0130b2101" n="0130b2101"/>已<anchor xml:id="end0130b2101"/>。 <lb ed="X" n="0130b22"/><lb ed="R099" n="0821a07"/>入地所证地地不同。故有十度以对十地等说。此 <lb ed="X" n="0130b23"/><lb ed="R099" n="0821a08"/>说权施。意引下凡入地证实及修次第三观。或破 <lb ed="X" n="0130b24"/><lb ed="R099" n="0821a09"/>见思或破尘沙或伏无明。圆实機发。<persName>如来</persName>应之。故 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0130c" n="0130c"/> <lb ed="X" n="0130c01"/><lb ed="R099" n="0821a10"/>说十地圆融之法被而接之。機应相扣啐<g ref="#CB10437">啄</g>同时 <lb ed="X" n="0130c02"/><lb ed="R099" n="0821a11"/>获圆实证。故住･行･向皆有接入之義者。三根不同 <lb ed="X" n="0130c03"/><lb ed="R099" n="0821a12"/>故也。问。既云约说证道说<persName>佛</persName>自证。何不直说<anchor xml:id="nkr_note_add_0130c0301" n="0130c0301"/><anchor xml:id="beg0130c0301" n="0130c0301"/>已<anchor xml:id="end0130c0301"/>证 <lb ed="X" n="0130c04"/><lb ed="R099" n="0821a13"/>圆理四十二位而被接之。而却以别教十地圆融 <lb ed="X" n="0130c05"/><lb ed="R099" n="0821a14"/>而为接耶。曰。此住･行･向三根之人。初心只闻有别 <lb ed="X" n="0130c06"/><lb ed="R099" n="0821a15"/>十地。<persName>佛</persName>今接之。附地以说。顺现习故。说十地圆融 <lb ed="X" n="0130c07"/><lb ed="R099" n="0821a16"/>之法而被接之。其实十地具一切地。寧有缺于四 <lb ed="X" n="0130c08"/><lb ed="R099" n="0821a17"/>十二耶。问。天台以五时八教判释一代圣教靡有 <lb ed="X" n="0130c09"/><lb ed="R099" n="0821a18"/>遗者。如何却云借用地论以消别门。若尔则判释 <lb ed="X" n="0130c10"/><lb ed="R099" n="0821b01"/>收不尽耶。曰。<persName>如来</persName>教典<anchor xml:id="nkr_note_add_0130c1001" n="0130c1001"/><anchor xml:id="beg0130c1001" n="0130c1001"/>已<anchor xml:id="end0130c1001"/>到此土及未到者。无不 <lb ed="X" n="0130c11"/><lb ed="R099" n="0821b02"/>尽为天台之所判释。只如地持论亦为天台别圆 <lb ed="X" n="0130c12"/><lb ed="R099" n="0821b03"/>二教之所判释。而特云借者。以花严经弘自有宗。 <lb ed="X" n="0130c13"/><lb ed="R099" n="0821b04"/>故借他宗消今别義。是故云借。非谓判释之不收 <lb ed="X" n="0130c14"/><lb ed="R099" n="0821b05"/>也。问。教证二道既云通用。应须四教皆具四義。别 <lb ed="X" n="0130c15"/><lb ed="R099" n="0821b06"/>教四義<anchor xml:id="nkr_note_add_0130c1501" n="0130c1501"/><anchor xml:id="beg0130c1501" n="0130c1501"/>已<anchor xml:id="end0130c1501"/>见上文。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0130001" n="0130001"/>四教四義相如何耶。曰。住前为 <lb ed="X" n="0130c16"/><lb ed="R099" n="0821b07"/>教道。登住为证道。此约行教证也。又为初心说一 <lb ed="X" n="0130c17"/><lb ed="R099" n="0821b08"/>教始终。约说教也。说<persName>佛</persName>自证三德涅槃。约说证也。 <lb ed="X" n="0130c18"/><lb ed="R099" n="0821b09"/>圆教四義历然可见。若三藏中。约菩萨说三祇百 <lb ed="X" n="0130c19"/><lb ed="R099" n="0821b10"/>劫。约行教道也。菩提树下三十四心现前。约行证 <lb ed="X" n="0130c20"/><lb ed="R099" n="0821b11"/>道也。又为初心说一教始终。约说教也。说<persName>佛</persName>自证 <lb ed="X" n="0130c21"/><lb ed="R099" n="0821b12"/>二种涅槃等。约说证也。若声闻者。初果<anchor xml:id="nkr_note_add_0130c2101" n="0130c2101"/><anchor xml:id="beg0130c2101" n="0130c2101"/>已<anchor xml:id="end0130c2101"/>前约行 <lb ed="X" n="0130c22"/><lb ed="R099" n="0821b13"/>教也。忍智现前约行证也。又为声闻根性说一教 <lb ed="X" n="0130c23"/><lb ed="R099" n="0821b14"/>始终。约说教道。说<persName>佛</persName>自证名约说证道。问。藏教之 <lb ed="X" n="0130c24"/><lb ed="R099" n="0821b15"/>中说<persName>佛</persName>自证。其相如何。曰。三转法轮之中证转法 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0131a" n="0131a"/> <lb ed="X" n="0131a01"/><lb ed="R099" n="0821b16"/>轮是其相也。何者。如云此是苦我<anchor xml:id="nkr_note_add_0131a0101" n="0131a0101"/><anchor xml:id="beg0131a0101" n="0131a0101"/>已<anchor xml:id="end0131a0101"/>知。不复更知。 <lb ed="X" n="0131a02"/><lb ed="R099" n="0821b17"/>汝应随我知。乃至云此是灭我<anchor xml:id="nkr_note_add_0131a0201" n="0131a0201"/><anchor xml:id="beg0131a0201" n="0131a0201"/>已<anchor xml:id="end0131a0201"/>证。不复更证。汝 <lb ed="X" n="0131a03"/><lb ed="R099" n="0821b18"/>应随我证。此乃正是引<anchor xml:id="nkr_note_add_0131a0301" n="0131a0301"/><anchor xml:id="beg0131a0301" n="0131a0301"/>己<anchor xml:id="end0131a0301"/>证他说<persName>佛</persName>自证也。三藏 <lb ed="X" n="0131a04"/><lb ed="R099" n="0822a01"/>既尔。通教四義例此可知矣。言准望三观立三止 <lb ed="X" n="0131a05"/><lb ed="R099" n="0822a02"/>者。次第三观出璎珞经。影旁空观立体真止。影旁 <lb ed="X" n="0131a06"/><lb ed="R099" n="0822a03"/>假观立方便随缘止。影旁中观立息二边分别止。 <lb ed="X" n="0131a07"/><lb ed="R099" n="0822a04"/>準例用義大略如此。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0131a08"/><lb ed="R099" n="0822a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0131a0801">二者详究文相亦为十例。一者随相开合。如三观四 <lb ed="X" n="0131a09"/><lb ed="R099" n="0822a06"/>教四悉五味谛缘度等。一家立義文相皆然。宽廣无 <lb ed="X" n="0131a10"/><lb ed="R099" n="0822a07"/>穷。随事随理随法随名随行随证随自随他无不通 <lb ed="X" n="0131a11"/><lb ed="R099" n="0822a08"/>用。然须结撮勿使浮滥。若不尔者。征文靡托立行莫 <lb ed="X" n="0131a12"/><lb ed="R099" n="0822a09"/>施。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0131a13"/><lb ed="R099" n="0822a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0131a1301">释曰。随相开合如三观四教等者。此文例出止观 <lb ed="X" n="0131a14"/><lb ed="R099" n="0822a11"/>一部三观四教等法有开有合。言随相者。乃是随 <lb ed="X" n="0131a15"/><lb ed="R099" n="0822a12"/>于三观之相。乃至随于六度之相。故云随相。言开 <lb ed="X" n="0131a16"/><lb ed="R099" n="0822a13"/>合者。本一实之道一心三观合也。开则五时八教 <lb ed="X" n="0131a17"/><lb ed="R099" n="0822a14"/>无非三观。如三藏教亦有三观空假中名。通别亦 <lb ed="X" n="0131a18"/><lb ed="R099" n="0822a15"/>然。<anchor xml:id="nkr_note_add_0131a1801" n="0131a1801"/><anchor xml:id="beg0131a1801" n="0131a1801"/>但<anchor xml:id="end0131a1801"/>是有名而无实義。又如一心三智。出大品经。 <lb ed="X" n="0131a19"/><lb ed="R099" n="0822a16"/>一心三观正宗于此。若自论开合者。三观即一观。 <lb ed="X" n="0131a20"/><lb ed="R099" n="0822a17"/>合也。一观即三观。开也。以此三观总为妙空。历十 <lb ed="X" n="0131a21"/><lb ed="R099" n="0822a18"/>八空乃至入十四空。此又成开合也。言随事等者。 <lb ed="X" n="0131a22"/><lb ed="R099" n="0822b01"/>此亦且约三观消之。随事则是随于破阴入善恶 <lb ed="X" n="0131a23"/><lb ed="R099" n="0822b02"/>等事。随理则是随于所照之理。随法则是随于所 <lb ed="X" n="0131a24"/><lb ed="R099" n="0822b03"/>诠之法。随名则是随于能诠之名。随行则是随于 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0131b" n="0131b"/> <lb ed="X" n="0131b01"/><lb ed="R099" n="0822b04"/>四种三昧之行。随证则是随于行之所剋。随自则 <lb ed="X" n="0131b02"/><lb ed="R099" n="0822b05"/>是随于自行。随他则是随于化。他四教开合其例 <lb ed="X" n="0131b03"/><lb ed="R099" n="0822b06"/>亦然。本一实之道。合也。从一实之道生无量法四 <lb ed="X" n="0131b04"/><lb ed="R099" n="0822b07"/>时三教。开也。随事理等亦约教释。随事则块有幻 <lb ed="X" n="0131b05"/><lb ed="R099" n="0822b08"/>有等事。随理则生灭无生乃至无作之理。随法则 <lb ed="X" n="0131b06"/><lb ed="R099" n="0822b09"/>是随于所诠戒定慧三十七品之法。随名则随于 <lb ed="X" n="0131b07"/><lb ed="R099" n="0822b10"/>诸教各有能诠之名。随行则随于诸教各有能行 <lb ed="X" n="0131b08"/><lb ed="R099" n="0822b11"/>之行。随证则随诸教中各有所获。随自则诸教各 <lb ed="X" n="0131b09"/><lb ed="R099" n="0822b12"/>有自行。随他则诸教各有化他。三观四教既然。四 <lb ed="X" n="0131b10"/><lb ed="R099" n="0822b13"/>悉五味四谛十二因缘六度等法莫不皆尔。恐繁 <lb ed="X" n="0131b11"/><lb ed="R099" n="0822b14"/>其文不能具释。言宽廣无穷者。约施开说也。然须 <lb ed="X" n="0131b12"/><lb ed="R099" n="0822b15"/>结撮勿使浮滥者。要须开合归一实之道成妙观 <lb ed="X" n="0131b13"/><lb ed="R099" n="0822b16"/>故。夫如是则征文有托立行有归。不尔则解无所 <lb ed="X" n="0131b14"/><lb ed="R099" n="0822b17"/>托而行无所成也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0131b15"/><lb ed="R099" n="0822b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0131b1501">若得今意。存本文则浅深有则。演義理则纵廣无涯。 <lb ed="X" n="0131b16"/><lb ed="R099" n="0823a01"/>示一心则卷权归实。从被物则开实出权。立行仪则 <lb ed="X" n="0131b17"/><lb ed="R099" n="0823a02"/>以智为导。荡相著则纤毫不遗。存诸教则因果历然。 <lb ed="X" n="0131b18"/><lb ed="R099" n="0823a03"/>显一理则始终无二。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0131b19"/><lb ed="R099" n="0823a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0131b1901">释曰。此文结释上开合等文也。若得今意者。此有 <lb ed="X" n="0131b20"/><lb ed="R099" n="0823a05"/>二说。一者谓若得上文开合之意。故云若得今意。 <lb ed="X" n="0131b21"/><lb ed="R099" n="0823a06"/>二者谓若得止观一部大体。文体正意唯皈法花･ <lb ed="X" n="0131b22"/><lb ed="R099" n="0823a07"/>涅槃二经。故云若得今意。然此二義无以异也。言 <lb ed="X" n="0131b23"/><lb ed="R099" n="0823a08"/>存本文则浅深有则者。此依涅槃重施结集。大小 <lb ed="X" n="0131b24"/><lb ed="R099" n="0823a09"/>偏圆浅深各有法则。此语上文开義。即施开当分 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0131c" n="0131c"/> <lb ed="X" n="0131c01"/><lb ed="R099" n="0823a10"/>義也。言演義理则纵廣无涯者。敷佈曰演。谓敷佈 <lb ed="X" n="0131c02"/><lb ed="R099" n="0823a11"/>三观四教四悉乃至六度等義理。有纵有廣。纵谓 <lb ed="X" n="0131c03"/><lb ed="R099" n="0823a12"/>竖互五时。廣谓横周八教。无涯者谓无际畔也。三 <lb ed="X" n="0131c04"/><lb ed="R099" n="0823a13"/>世诸<persName>佛</persName>皆五时八教。十方诸<persName>佛</persName>亦五时八教。故云 <lb ed="X" n="0131c05"/><lb ed="R099" n="0823a14"/>纵廣无涯。言示一心则卷权归实者。指上三观四 <lb ed="X" n="0131c06"/><lb ed="R099" n="0823a15"/>教乃至六度等法。若开若合一期纵横。不出一念 <lb ed="X" n="0131c07"/><lb ed="R099" n="0823a16"/>三千世间即空假中。故云示一心也。言从被物则 <lb ed="X" n="0131c08"/><lb ed="R099" n="0823a17"/>开实出权者。化他三千赴物也。立行仪则以智为 <lb ed="X" n="0131c09"/><lb ed="R099" n="0823a18"/>导者。行仪四种三昧也。智目也。行足也。有足无目 <lb ed="X" n="0131c10"/><lb ed="R099" n="0823b01"/>行则顚仆。有目无足视路不行。故立行仪必以智 <lb ed="X" n="0131c11"/><lb ed="R099" n="0823b02"/>为先导。荡相著则纤毫不遗者。行之与智。惑之与 <lb ed="X" n="0131c12"/><lb ed="R099" n="0823b03"/>理皆不可得。是不可得亦不可得。故云不遗。不遗 <lb ed="X" n="0131c13"/><lb ed="R099" n="0823b04"/>者尽净也。纤者至微细之物也。毫者秋毫。亦极细 <lb ed="X" n="0131c14"/><lb ed="R099" n="0823b05"/>者。言存诸教则因果历然者。当分益物也。显一理 <lb ed="X" n="0131c15"/><lb ed="R099" n="0823b06"/>则始终无二者。始花严。终法花。化导虽殊无非三 <lb ed="X" n="0131c16"/><lb ed="R099" n="0823b07"/>千即空假中。故云无二。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0131c17"/><lb ed="R099" n="0823b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0131c1701">二者结示处所及立本文意。如例馀阴入在破遍文 <lb ed="X" n="0131c18"/><lb ed="R099" n="0823b09"/>末。竖破法遍有六处示妙。妙境中明说教大体发心 <lb ed="X" n="0131c19"/><lb ed="R099" n="0823b10"/>中则约圆斥偏。安心中義开三种道品中不出念处。 <lb ed="X" n="0131c20"/><lb ed="R099" n="0823b11"/>通塞中元治能执。次位中劝修五悔。安忍无著但在 <lb ed="X" n="0131c21"/><lb ed="R099" n="0823b12"/>进功。若搜得宗源则诸文可识。大纲既整网目易存。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0131c22"/><lb ed="R099" n="0823b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0131c2201">释曰。十乘观法乃所结之处所。各有立本文意。故 <lb ed="X" n="0131c23"/><lb ed="R099" n="0823b14"/>云及也。非谓结示处所与立本文意有二途也。何 <lb ed="X" n="0131c24"/><lb ed="R099" n="0823b15"/>者。如例馀阴界入在破遍文末。亦是结示处所。亦 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0132a" n="0132a"/> <lb ed="X" n="0132a01"/><lb ed="R099" n="0823b16"/>立本文意。六处示妙乃至安忍无著亦然。言例馀 <lb ed="X" n="0132a02"/><lb ed="R099" n="0823b17"/>阴入在破遍文末者。以由最初一乘观法不思议 <lb ed="X" n="0132a03"/><lb ed="R099" n="0823b18"/>境。观于无记一念识心。至破法遍凡历四乘观法。 <lb ed="X" n="0132a04"/><lb ed="R099" n="0824a01"/>唯观识阴至破法遍末将入通塞。理当备观其馀 <lb ed="X" n="0132a05"/><lb ed="R099" n="0824a02"/>阴法。故云馀四阴亦如是。十二入十八界亦如是。 <lb ed="X" n="0132a06"/><lb ed="R099" n="0824a03"/>何故然耶。以通塞中捡挍四谛及十二因缘。岂止 <lb ed="X" n="0132a07"/><lb ed="R099" n="0824a04"/>一识邪。调道品中四念为首。则五阴具足。岂一识 <lb ed="X" n="0132a08"/><lb ed="R099" n="0824a05"/>邪。乃至安忍･離爱等只是观阴观成而<anchor xml:id="nkr_note_add_0132a0801" n="0132a0801"/><anchor xml:id="beg0132a0801" n="0132a0801"/>已<anchor xml:id="end0132a0801"/>。是故结 <lb ed="X" n="0132a09"/><lb ed="R099" n="0824a06"/>示此文是立本文意也。言破法遍六处示妙者。此 <lb ed="X" n="0132a10"/><lb ed="R099" n="0824a07"/>约竖破法遍初遥示文旨。以竖破中先空次假後 <lb ed="X" n="0132a11"/><lb ed="R099" n="0824a08"/>中。一一观中观法重沓。恐其学者失于文旨谓为 <lb ed="X" n="0132a12"/><lb ed="R099" n="0824a09"/>次第。故于文前示六处妙。一者破见位後示圆顿 <lb ed="X" n="0132a13"/><lb ed="R099" n="0824a10"/>意。初信断见无生妙空。二者破思位後示圆顿意。 <lb ed="X" n="0132a14"/><lb ed="R099" n="0824a11"/>谓从二信至七信断思无生妙空。三者四门料简 <lb ed="X" n="0132a15"/><lb ed="R099" n="0824a12"/>唯在圆顿无生空门。四者从空出假利益位。示此 <lb ed="X" n="0132a16"/><lb ed="R099" n="0824a13"/>假观非生死假非建立假。乃是圆常不思议假。五 <lb ed="X" n="0132a17"/><lb ed="R099" n="0824a14"/>者结破法遍文後。示前空假其体本融非偏空假。 <lb ed="X" n="0132a18"/><lb ed="R099" n="0824a15"/>六者中观文初。以前空假体融而为中道止观。本 <lb ed="X" n="0132a19"/><lb ed="R099" n="0824a16"/>文及辅行记文相甚廣。今撮略其意聊申此文耳。 <lb ed="X" n="0132a20"/><lb ed="R099" n="0824a17"/>言妙境中明说教大体者。纂者云不思议境有三。 <lb ed="X" n="0132a21"/><lb ed="R099" n="0824a18"/>若性德境乃真如观理。即本自二空也。不知此人 <lb ed="X" n="0132a22"/><lb ed="R099" n="0824b01"/>谓本自二空为是何物。又云若修德境乃唯识历 <lb ed="X" n="0132a23"/><lb ed="R099" n="0824b02"/>事即推捡入空。乃自註云事理二观知之者寡。浅 <lb ed="X" n="0132a24"/><lb ed="R099" n="0824b03"/>识闻之不须惊心。予谓此说大可惊心也。且修三 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0132b" n="0132b"/> <lb ed="X" n="0132b01"/><lb ed="R099" n="0824b04"/>昧者要心制意。修真如观以二十五法为方便竟。 <lb ed="X" n="0132b02"/><lb ed="R099" n="0824b05"/>方修初乘观法。即便改途易辙修唯识观耶。是使 <lb ed="X" n="0132b03"/><lb ed="R099" n="0824b06"/>摩诃止观一部都为无用也。得不使人大惊心乎。 <lb ed="X" n="0132b04"/><lb ed="R099" n="0824b07"/>天台云。随修一行不得中改。岂纔至此便改易邪。 <lb ed="X" n="0132b05"/><lb ed="R099" n="0824b08"/>化他一境。他谓即是果後化他。此又不知立文之 <lb ed="X" n="0132b06"/><lb ed="R099" n="0824b09"/>意也。此妙止观初乘观法。不从观为名。特谓之不 <lb ed="X" n="0132b07"/><lb ed="R099" n="0824b10"/>思议境者。意彰忘修之相也。文有三境。皆妙观也。 <lb ed="X" n="0132b08"/><lb ed="R099" n="0824b11"/>初性德境。直是妙药。妙无过此。修德化他二境但 <lb ed="X" n="0132b09"/><lb ed="R099" n="0824b12"/>是为成性境。離生无生两褈过耳。若观性境不起 <lb ed="X" n="0132b10"/><lb ed="R099" n="0824b13"/>性计。则不须下之二境。恐生计故故须立之。初性 <lb ed="X" n="0132b11"/><lb ed="R099" n="0824b14"/>德境者。乃是一念即三千。三千即一念。即一念是 <lb ed="X" n="0132b12"/><lb ed="R099" n="0824b15"/>三千。即三千是一念。非相生而然。非相含而然。直 <lb ed="X" n="0132b13"/><lb ed="R099" n="0824b16"/>作此体即是修观。若夙殖淳厚根利无障即可入 <lb ed="X" n="0132b14"/><lb ed="R099" n="0824b17"/>道。或有观之未入。瞥尔起计。或谓三千实道法性 <lb ed="X" n="0132b15"/><lb ed="R099" n="0824b18"/>自生。或谓三千无明他生。或谓三千无明法性共 <lb ed="X" n="0132b16"/><lb ed="R099" n="0825a01"/>生。或谓三千離无明法性而生。约多人说故备擧 <lb ed="X" n="0132b17"/><lb ed="R099" n="0825a02"/>四。若起计者唯只计一。盖心无幷虑故也。若转计 <lb ed="X" n="0132b18"/><lb ed="R099" n="0825a03"/>者故非此限。此计若起。妨修三千一实妙观。故须 <lb ed="X" n="0132b19"/><lb ed="R099" n="0825a04"/>四句一一推捡。三千实相不自不他不共不无因。 <lb ed="X" n="0132b20"/><lb ed="R099" n="0825a05"/>四句性执无安著处。此遣第一重有执。有执亡处 <lb ed="X" n="0132b21"/><lb ed="R099" n="0825a06"/>名修德不思议境也。此执虽亡。理既未显。由无四 <lb ed="X" n="0132b22"/><lb ed="R099" n="0825a07"/>句即便疑云。若三千实道不自不他不共不无因 <lb ed="X" n="0132b23"/><lb ed="R099" n="0825a08"/>者。诸经论中何故乃作自生乃至无因生说耶。为 <lb ed="X" n="0132b24"/><lb ed="R099" n="0825a09"/>破此计。故云有因缘故亦可得说。说必被機。故有 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0132c" n="0132c"/> <lb ed="X" n="0132c01"/><lb ed="R099" n="0825a10"/>四说。诸<persName>佛</persName>菩萨自行離四过<anchor xml:id="nkr_note_add_0132c0101" n="0132c0101"/><anchor xml:id="beg0132c0101" n="0132c0101"/>已<anchor xml:id="end0132c0101"/>。化他四说一一皆 <lb ed="X" n="0132c02"/><lb ed="R099" n="0825a11"/>悉。说即无说。此遣第二重执化他不思议境也。如 <lb ed="X" n="0132c03"/><lb ed="R099" n="0825a12"/>此推捡。执若<anchor xml:id="nkr_note_add_0132c0301" n="0132c0301"/><anchor xml:id="beg0132c0301" n="0132c0301"/>已<anchor xml:id="end0132c0301"/>亡。理若<anchor xml:id="nkr_note_add_0132c0302" n="0132c0302"/><anchor xml:id="beg0132c0302" n="0132c0302"/>已<anchor xml:id="end0132c0302"/>显。还归本理一念三千。 <lb ed="X" n="0132c04"/><lb ed="R099" n="0825a13"/>岂非发轸用观正在性德境耶。修德化他二境。因 <lb ed="X" n="0132c05"/><lb ed="R099" n="0825a14"/>观性德起横计故。方始用之。如何世人乃以性德 <lb ed="X" n="0132c06"/><lb ed="R099" n="0825a15"/>之境而为所观。修德四句为能观耶。若修德境决 <lb ed="X" n="0132c07"/><lb ed="R099" n="0825a16"/>为发轸能观观者。荆溪何故云恐生计故。故须此 <lb ed="X" n="0132c08"/><lb ed="R099" n="0825a17"/>核。何故又云故寄四句推捡以立行相。千艰万勤 <lb ed="X" n="0132c09"/><lb ed="R099" n="0825a18"/>立<persName>佛</persName>乘观法。而却寄于四句而立行相耶。故知专 <lb ed="X" n="0132c10"/><lb ed="R099" n="0825b01"/>用修德而为能观。及指修德为唯识事观者。皆不 <lb ed="X" n="0132c11"/><lb ed="R099" n="0825b02"/>知止观之大旨也。良可愍哉。良可愍哉。上所辩论 <lb ed="X" n="0132c12"/><lb ed="R099" n="0825b03"/>三境之旨。不能廣引本文。唯撮文意略而申之。应 <lb ed="X" n="0132c13"/><lb ed="R099" n="0825b04"/>知此说始于天台说之。章安集之。荆溪记之。自此 <lb ed="X" n="0132c14"/><lb ed="R099" n="0825b05"/>之後得止观之旨唯四明法智大宗师廣智亲闻 <lb ed="X" n="0132c15"/><lb ed="R099" n="0825b06"/>得之。我师从而得之。二师所说予幸皆闻之而得 <lb ed="X" n="0132c16"/><lb ed="R099" n="0825b07"/>之。故以所传之義用解今文。请黨理者从法智之 <lb ed="X" n="0132c17"/><lb ed="R099" n="0825b08"/>義。同归止观一乘之妙海耳。言说教大体者。四说 <lb ed="X" n="0132c18"/><lb ed="R099" n="0825b09"/>皆是随機方便。究论大体必以因缘。因缘者。感应 <lb ed="X" n="0132c19"/><lb ed="R099" n="0825b10"/>也。良由能应<anchor xml:id="nkr_note_add_0132c1901" n="0132c1901"/><anchor xml:id="beg0132c1901" n="0132c1901"/>已<anchor xml:id="end0132c1901"/>证法性为因。所应众生无明为缘。 <lb ed="X" n="0132c20"/><lb ed="R099" n="0825b11"/>无明扣法性。法性应无明。感应和合乃诸法生。故 <lb ed="X" n="0132c21"/><lb ed="R099" n="0825b12"/>三宝教由无明起。斯之谓也。然此亦且从文義说 <lb ed="X" n="0132c22"/><lb ed="R099" n="0825b13"/>乃是大体。若单从自他无因说者。又岂離因缘感 <lb ed="X" n="0132c23"/><lb ed="R099" n="0825b14"/>应无明法性耶。言发心中以圆斥偏者。三教菩萨 <lb ed="X" n="0132c24"/><lb ed="R099" n="0825b15"/>发菩提心俱为所斥。三藏杂毒。通教空见。别人二 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0133a" n="0133a"/> <lb ed="X" n="0133a01"/><lb ed="R099" n="0825b16"/>观。为无明缚。是则三教非真非正。今依不思议境 <lb ed="X" n="0133a02"/><lb ed="R099" n="0825b17"/>发无缘慈悲。方乃名为真正发也。言安心中義开 <lb ed="X" n="0133a03"/><lb ed="R099" n="0825b18"/>三种者。三种止观也。安心本唯圆顿。以凡师诲人 <lb ed="X" n="0133a04"/><lb ed="R099" n="0826a01"/>须知根性。信法二行约四悉昙。自有一向行人。有 <lb ed="X" n="0133a05"/><lb ed="R099" n="0826a02"/>相资转变行人。成六十四番止观。自行既尔化他 <lb ed="X" n="0133a06"/><lb ed="R099" n="0826a03"/>亦然。共成一百二十八番止观也。止观云。若就三 <lb ed="X" n="0133a07"/><lb ed="R099" n="0826a04"/>种止观则有三百八十四番。若就之言。乃是别门 <lb ed="X" n="0133a08"/><lb ed="R099" n="0826a05"/>之语。因而言之耳。幷本圆顿共成五百一十二番 <lb ed="X" n="0133a09"/><lb ed="R099" n="0826a06"/>止观。故僻解师见三止观之外复有圆顿。便谓三 <lb ed="X" n="0133a10"/><lb ed="R099" n="0826a07"/>外别有一顿顿观。此乃不究文之意也。言道品不 <lb ed="X" n="0133a11"/><lb ed="R099" n="0826a08"/>出念处者。道品有四。一者当分。二者相摄。三者对 <lb ed="X" n="0133a12"/><lb ed="R099" n="0826a09"/>位。四者相生。此四之中唯有相生正是调适。如大 <lb ed="X" n="0133a13"/><lb ed="R099" n="0826a10"/>论云。四念处中四种精进名四正勤。四种定心名 <lb ed="X" n="0133a14"/><lb ed="R099" n="0826a11"/>四如意足。五善根生名五根。根增长名五力。分别 <lb ed="X" n="0133a15"/><lb ed="R099" n="0826a12"/>四念处道用名七觉。四念处安稳道中行名八正 <lb ed="X" n="0133a16"/><lb ed="R099" n="0826a13"/>道。故知三十七道品不出四念处也。通塞中元治 <lb ed="X" n="0133a17"/><lb ed="R099" n="0826a14"/>能执者。通塞有二。一者通途通塞。谓三观是通。三 <lb ed="X" n="0133a18"/><lb ed="R099" n="0826a15"/>惑是塞。今之通塞意不在此。二者别途通塞。但为 <lb ed="X" n="0133a19"/><lb ed="R099" n="0826a16"/>贪著能空之观。此能空观复如所破。还用四句三 <lb ed="X" n="0133a20"/><lb ed="R099" n="0826a17"/>假一一破之。故云元治能执也。次位中劝修五悔。 <lb ed="X" n="0133a21"/><lb ed="R099" n="0826a18"/>安忍无著但在进功者。此乃于真位前立内外凡 <lb ed="X" n="0133a22"/><lb ed="R099" n="0826b01"/>位也。三昧行人修前七乘观法未获法利。自念障 <lb ed="X" n="0133a23"/><lb ed="R099" n="0826b02"/>重。未即入位。依方等师教修法花忏。昼夜六时行 <lb ed="X" n="0133a24"/><lb ed="R099" n="0826b03"/>五悔法。始自忏悔乃至发愿。以勤行故助开观门。 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0133b" n="0133b"/> <lb ed="X" n="0133b01"/><lb ed="R099" n="0826b04"/>一心三谛豁然开发。入初随喜乃至五品。由此之 <lb ed="X" n="0133b02"/><lb ed="R099" n="0826b05"/>故。名闻外彰利养拥<anchor xml:id="nkr_note_add_0133b0201" n="0133b0201"/><anchor xml:id="beg0133b0201" n="0133b0201"/>己<anchor xml:id="end0133b0201"/>。此软贼来。宜多修于外三 <lb ed="X" n="0133b03"/><lb ed="R099" n="0826b06"/>術法。一者莫受莫著。二者缩德露玼。三者一擧万 <lb ed="X" n="0133b04"/><lb ed="R099" n="0826b07"/>里。若内障动诸烦恼生。宜多修于内三術法。谓即 <lb ed="X" n="0133b05"/><lb ed="R099" n="0826b08"/>空假中。由此得入六根淸净。于此位中更宜将养 <lb ed="X" n="0133b06"/><lb ed="R099" n="0826b09"/>離似法爱得入真位。故云安忍无著但在进功也。 <lb ed="X" n="0133b07"/><lb ed="R099" n="0826b10"/>言若搜得宗源则诸文可识者。乃指上文例馀阴 <lb ed="X" n="0133b08"/><lb ed="R099" n="0826b11"/>入乃至安忍无著等文。乃是十乘之宗主。三观之 <lb ed="X" n="0133b09"/><lb ed="R099" n="0826b12"/>本源。若搜寻得之。诸文可识。由知诸文是宾是流。 <lb ed="X" n="0133b10"/><lb ed="R099" n="0826b13"/>故云可识。大纲既整。实此诸文。其馀文相网目而 <lb ed="X" n="0133b11"/><lb ed="R099" n="0826b14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0133b1101" n="0133b1101"/><anchor xml:id="beg0133b1101" n="0133b1101"/>已<anchor xml:id="end0133b1101"/>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0133b12"/><lb ed="R099" n="0826b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0133b1201">三者事理傍正。如四三昧正为显理傍兼治重。如十 <lb ed="X" n="0133b13"/><lb ed="R099" n="0826b16"/>法界正示理具傍识浅深。如识次位正为简滥傍为 <lb ed="X" n="0133b14"/><lb ed="R099" n="0826b17"/>通经。又诸文中一切皆以破古为傍。意虽傍正。文不 <lb ed="X" n="0133b15"/><lb ed="R099" n="0826b18"/>可废。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0133b16"/><lb ed="R099" n="0827a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0133b1601">释曰。事理傍正。如四三昧正为显理傍兼治重者。 <lb ed="X" n="0133b17"/><lb ed="R099" n="0827a02"/>荆溪云。四种三昧所历事别。若能观观无非一心。 <lb ed="X" n="0133b18"/><lb ed="R099" n="0827a03"/>所显之理无非三谛。此正为显理也。傍兼治重者。 <lb ed="X" n="0133b19"/><lb ed="R099" n="0827a04"/>法花三昧云。若比丘比丘尼乃至式叉摩那等犯 <lb ed="X" n="0133b20"/><lb ed="R099" n="0827a05"/>所受戒。欲一弹指顷除灭罪者。应当修习此法花 <lb ed="X" n="0133b21"/><lb ed="R099" n="0827a06"/>经。方等除犯戒。常坐观三道等。皆是傍兼治重也。 <lb ed="X" n="0133b22"/><lb ed="R099" n="0827a07"/>十法界正示理具傍识浅深者。不思议境中先明 <lb ed="X" n="0133b23"/><lb ed="R099" n="0827a08"/>思识十界始地狱终<persName>佛</persName>界。明因明果。此傍识浅深 <lb ed="X" n="0133b24"/><lb ed="R099" n="0827a09"/>也。既识此<anchor xml:id="nkr_note_add_0133b2401" n="0133b2401"/><anchor xml:id="beg0133b2401" n="0133b2401"/>已<anchor xml:id="end0133b2401"/>。指此十界一念圆具界界皆圆。是不 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0133c" n="0133c"/> <lb ed="X" n="0133c01"/><lb ed="R099" n="0827a10"/>思议境。此文之正意也。如识次位正为简滥傍为 <lb ed="X" n="0133c02"/><lb ed="R099" n="0827a11"/>通经者。正为修止观者简叨滥之道。而傍为通四 <lb ed="X" n="0133c03"/><lb ed="R099" n="0827a12"/>教次位之殊。止观明三藏教五停四念乃至阿罗 <lb ed="X" n="0133c04"/><lb ed="R099" n="0827a13"/>汉果竟云。此教最浅尙有次位。岂有凡夫造心即 <lb ed="X" n="0133c05"/><lb ed="R099" n="0827a14"/>言上位。呜呼。乃学<persName>佛</persName>教不知<persName>佛</persName>旨。不知教有大小 <lb ed="X" n="0133c06"/><lb ed="R099" n="0827a15"/>权实。叨滥者众。且增上慢人中心尙有少法可得。 <lb ed="X" n="0133c07"/><lb ed="R099" n="0827a16"/>世有殊无得者自称证悟。非大妄语而是谁邪。三 <lb ed="X" n="0133c08"/><lb ed="R099" n="0827a17"/>藏既有凡圣因果高下之差。通･别･圆三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133001" n="0133001"/>从可知也。 <lb ed="X" n="0133c09"/><lb ed="R099" n="0827a18"/>故云正为简滥傍为通经也。又诸文中一切皆以 <lb ed="X" n="0133c10"/><lb ed="R099" n="0827b01"/>破古为傍者。若不破古之非。无以显今之是。古今 <lb ed="X" n="0133c11"/><lb ed="R099" n="0827b02"/>相形方见巧拙。虽云意傍。不可废也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0133c12"/><lb ed="R099" n="0827b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0133c1201">四者文偏意圆。如三止观结于诸文。及五略中所用 <lb ed="X" n="0133c13"/><lb ed="R099" n="0827b04"/>三教诸境十乘纵横偏小等。三种止观皆缘实相等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0133c14"/><lb ed="R099" n="0827b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0133c1401">释曰。文偏意圆。如三止观结于诸文者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0133c1401" n="0133c1401"/><anchor xml:id="beg0133c1401" n="0133c1401"/>已<anchor xml:id="end0133c1401"/>见第一 <lb ed="X" n="0133c15"/><lb ed="R099" n="0827b06"/>所传部别例中逐一引文释竟。今更略出。文偏者。 <lb ed="X" n="0133c16"/><lb ed="R099" n="0827b07"/>渐次不定也。意圆者。属意唯在一圆顿也。言及五 <lb ed="X" n="0133c17"/><lb ed="R099" n="0827b08"/>略中所用三教诸境十乘纵横偏小等者。亦上文 <lb ed="X" n="0133c18"/><lb ed="R099" n="0827b09"/>荆溪<anchor xml:id="nkr_note_add_0133c1801" n="0133c1801"/><anchor xml:id="beg0133c1801" n="0133c1801"/>已<anchor xml:id="end0133c1801"/>指云。下文虽有四教八教思议不思议相 <lb ed="X" n="0133c19"/><lb ed="R099" n="0827b10"/>待绝待。皆为显于圆顿一实。正此義也。三种止观 <lb ed="X" n="0133c20"/><lb ed="R099" n="0827b11"/>皆缘实相。准上可知矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0133c21"/><lb ed="R099" n="0827b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0133c2101">五者廣略有无。如发心中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133002" n="0133002"/>显数则廣而文相略。後十 <lb ed="X" n="0133c22"/><lb ed="R099" n="0827b13"/>法中文相则廣而显数略。修大行中事仪则廣而十 <lb ed="X" n="0133c23"/><lb ed="R099" n="0827b14"/>法略。修正观中十法则廣而事仪略。後三大章大意 <lb ed="X" n="0133c24"/><lb ed="R099" n="0827b15"/>中有廣解中无。十种境界正观中有四三昧无。虽互 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0134a" n="0134a"/> <lb ed="X" n="0134a01"/><lb ed="R099" n="0827b16"/>略无義必通具。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0134a02"/><lb ed="R099" n="0827b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0134a0201">释曰。言发心中显数则廣而文相略者。如五略发 <lb ed="X" n="0134a03"/><lb ed="R099" n="0827b18"/>大心中明十种发心。一推种种理。二睹种种相。三 <lb ed="X" n="0134a04"/><lb ed="R099" n="0828a01"/>睹种种神通。四闻种种法。五遊种种土。六睹种种 <lb ed="X" n="0134a05"/><lb ed="R099" n="0828a02"/>众。七见修种种行。八见种种法灭。九见种种过。十 <lb ed="X" n="0134a06"/><lb ed="R099" n="0828a03"/>见他受种种苦。缘此十种发菩提心。此即显数廣 <lb ed="X" n="0134a07"/><lb ed="R099" n="0828a04"/>也。天台于此十中但释前四。馀六不释。但指云其 <lb ed="X" n="0134a08"/><lb ed="R099" n="0828a05"/>净土徒众修行法灭受苦起过等。发心例前可解。 <lb ed="X" n="0134a09"/><lb ed="R099" n="0828a06"/>故云而文相略也。言後十法中文相则廣而显数 <lb ed="X" n="0134a10"/><lb ed="R099" n="0828a07"/>略者。乃指十乘中第二发菩提心。彼文委明依境 <lb ed="X" n="0134a11"/><lb ed="R099" n="0828a08"/>发心以圆斥偏等。此文相则廣。而无上之十科故 <lb ed="X" n="0134a12"/><lb ed="R099" n="0828a09"/>云显数略也。言修大行中事仪则廣而十法略者。 <lb ed="X" n="0134a13"/><lb ed="R099" n="0828a10"/>事仪则依经立制。四种三昧道场法式幡壇道具 <lb ed="X" n="0134a14"/><lb ed="R099" n="0828a11"/>等。故云则廣。未辨十乘观法。故云十法略。言正修 <lb ed="X" n="0134a15"/><lb ed="R099" n="0828a12"/>止观中十法则廣而事仪略者。此自可解故不复 <lb ed="X" n="0134a16"/><lb ed="R099" n="0828a13"/>释。言後三大章大意中有廣解中无者。谓果报起 <lb ed="X" n="0134a17"/><lb ed="R099" n="0828a14"/>教旨归此三大章。托夏末缘故不说也。大意中有 <lb ed="X" n="0134a18"/><lb ed="R099" n="0828a15"/>者。五略之中後三略是也。配对可见。言十种境界 <lb ed="X" n="0134a19"/><lb ed="R099" n="0828a16"/>正观中有四三昧无者。四三昧乃是大意。修大行 <lb ed="X" n="0134a20"/><lb ed="R099" n="0828a17"/>中未是的辨行相。是故十境文不列之。言虽互略 <lb ed="X" n="0134a21"/><lb ed="R099" n="0828a18"/>无義必通具者。如大意中发大心文有缘理等十。 <lb ed="X" n="0134a22"/><lb ed="R099" n="0828b01"/>第二乘观法发菩提心亦应具十。乃至正观中有 <lb ed="X" n="0134a23"/><lb ed="R099" n="0828b02"/>十种境界。四三昧中理应有之。故云義必通具也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0134a24"/><lb ed="R099" n="0828b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0134a2401">六者文行不同。如十境十乘生起次第。十禅浅深。竖 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0134b" n="0134b"/> <lb ed="X" n="0134b01"/><lb ed="R099" n="0828b04"/>破法遍文虽次第。行必随人。十禅何必自浅阶深。竖 <lb ed="X" n="0134b02"/><lb ed="R099" n="0828b05"/>破元为显于不二。或随次入何障于理。自浅阶深妙 <lb ed="X" n="0134b03"/><lb ed="R099" n="0828b06"/>观斯在。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0134b04"/><lb ed="R099" n="0828b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0134b0401">释曰。文行不同如十境十乘生起次第者。止观云。 <lb ed="X" n="0134b05"/><lb ed="R099" n="0828b08"/>阴境在初其有二義。一常现前故。二依大品经故。 <lb ed="X" n="0134b06"/><lb ed="R099" n="0828b09"/>因观阴果动烦恼因。大分俱观致有病患。因观三 <lb ed="X" n="0134b07"/><lb ed="R099" n="0828b10"/>境则生诸业。恶业欲灭魔惧出境则生魔事。魔事 <lb ed="X" n="0134b08"/><lb ed="R099" n="0828b11"/>若过则有功德生。故生禅定。禅有观支。邪慧猛利 <lb ed="X" n="0134b09"/><lb ed="R099" n="0828b12"/>故生诸见。见心暂息未得谓得。则上慢生。见慢既 <lb ed="X" n="0134b10"/><lb ed="R099" n="0828b13"/>静小习忽起。故生二乘。若忆本愿。虽不堕小则生 <lb ed="X" n="0134b11"/><lb ed="R099" n="0828b14"/>菩萨。此且就一往生起及建立章门而说。若據互 <lb ed="X" n="0134b12"/><lb ed="R099" n="0828b15"/>发则无复次第。十观生起次第者。止观云。既自达 <lb ed="X" n="0134b13"/><lb ed="R099" n="0828b16"/>妙境而起誓悲他。次作行塡愿。愿行既巧破无不 <lb ed="X" n="0134b14"/><lb ed="R099" n="0828b17"/>遍。破遍之中精识通塞令道品进行。有用助开道 <lb ed="X" n="0134b15"/><lb ed="R099" n="0828b18"/>品中之位。<anchor xml:id="nkr_note_add_0134b1501" n="0134b1501"/><anchor xml:id="beg0134b1501" n="0134b1501"/>己<anchor xml:id="end0134b1501"/>他皆识安忍内外荣辱莫著中道法 <lb ed="X" n="0134b16"/><lb ed="R099" n="0829a01"/>爱。故得疾入菩萨位也。此亦一往且从相生次第 <lb ed="X" n="0134b17"/><lb ed="R099" n="0829a02"/>而说。若论行者。上根一观十乘具足即登初住。或 <lb ed="X" n="0134b18"/><lb ed="R099" n="0829a03"/>内外凡中根历至七乘。下根八九十乘。一一皆悉 <lb ed="X" n="0134b19"/><lb ed="R099" n="0829a04"/>十乘具足方能入道。又四念处云。前之四乘用无 <lb ed="X" n="0134b20"/><lb ed="R099" n="0829a05"/>前後。亦不必限于次第。故云文行不同。所谓说时 <lb ed="X" n="0134b21"/><lb ed="R099" n="0829a06"/>非行时者。良在此也。十禅浅深者。在禅境中。一根 <lb ed="X" n="0134b22"/><lb ed="R099" n="0829a07"/>本四禅。二十六特勝。三通明。四九想。五八背。六大 <lb ed="X" n="0134b23"/><lb ed="R099" n="0829a08"/>不净。七慈心。八因缘。九念<persName>佛</persName>。十神通。此亦且从建 <lb ed="X" n="0134b24"/><lb ed="R099" n="0829a09"/>立章门次第而说。若从行者。亦何定于浅深耶。言 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0134c" n="0134c"/> <lb ed="X" n="0134c01"/><lb ed="R099" n="0829a10"/>竖破遍文者。文寄次第。先空次假後中。此文既有 <lb ed="X" n="0134c02"/><lb ed="R099" n="0829a11"/>六处示妙。岂必先後耶。故文自释云。十禅何必自 <lb ed="X" n="0134c03"/><lb ed="R099" n="0829a12"/>浅阶深。竖破元为显于不二。又云。或随次入何障 <lb ed="X" n="0134c04"/><lb ed="R099" n="0829a13"/>于理者。以一一谛皆三谛故。自浅阶深妙观斯在 <lb ed="X" n="0134c05"/><lb ed="R099" n="0829a14"/>者。结上诸次。一一皆是无差而差。差即无差。故云 <lb ed="X" n="0134c06"/><lb ed="R099" n="0829a15"/>妙观斯在也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0134c07"/><lb ed="R099" n="0829a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0134c0701">七者待绝前後。若约教相必先待後绝。若论道理待 <lb ed="X" n="0134c08"/><lb ed="R099" n="0829a17"/>绝俱时。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0134c09"/><lb ed="R099" n="0829a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0134c0901">释曰。玄文判教前待後绝。理数然也。何者。先待则 <lb ed="X" n="0134c10"/><lb ed="R099" n="0829b01"/>约横约竖有粗有妙。横则三教为所待粗。则以圆 <lb ed="X" n="0134c11"/><lb ed="R099" n="0829b02"/>教为能待妙。竖则四时八教为所待粗。则以法花 <lb ed="X" n="0134c12"/><lb ed="R099" n="0829b03"/>为能待妙。如此相待实<anchor xml:id="nkr_note_add_0134c1201" n="0134c1201"/><anchor xml:id="beg0134c1201" n="0134c1201"/>已<anchor xml:id="end0134c1201"/>是妙。尙恐随语见者谓 <lb ed="X" n="0134c13"/><lb ed="R099" n="0829b04"/>粗外有妙。心想不绝。是故复有开粗显妙。于前三 <lb ed="X" n="0134c14"/><lb ed="R099" n="0829b05"/>教体皆圆实。指前四时无非妙法。显诸<persName>佛</persName>之化源。 <lb ed="X" n="0134c15"/><lb ed="R099" n="0829b06"/>泯今昔之异见。无非三千一实之道。故有前待後 <lb ed="X" n="0134c16"/><lb ed="R099" n="0829b07"/>绝也。若论道理只是一妙无二妙也。若顺譬喩则 <lb ed="X" n="0134c17"/><lb ed="R099" n="0829b08"/>先开後废。若从意说开废同时无前无後。止观与 <lb ed="X" n="0134c18"/><lb ed="R099" n="0829b09"/>玄不同。故云止观相待義似于别。非今所用。又复 <lb ed="X" n="0134c19"/><lb ed="R099" n="0829b10"/>应知天台大师用于二妙判释妙经。学者须知所 <lb ed="X" n="0134c20"/><lb ed="R099" n="0829b11"/>出。所出者何。经云。诸<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>以种种因缘譬喩言 <lb ed="X" n="0134c21"/><lb ed="R099" n="0829b12"/>词演说诸法。是法皆为一<persName>佛</persName>乘故。此相待妙之所 <lb ed="X" n="0134c22"/><lb ed="R099" n="0829b13"/>出也。又云。种种因缘譬喩言词演说诸法。是法非 <lb ed="X" n="0134c23"/><lb ed="R099" n="0829b14"/>思量分别之所能解。此绝待妙之所出也。不此指 <lb ed="X" n="0134c24"/><lb ed="R099" n="0829b15"/>示。往往有一生而不知者。可怪可怪。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0135a" n="0135a"/> <lb ed="X" n="0135a01"/><lb ed="R099" n="0829b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0135a0101">八者破会不同。若依化仪必先破後会。如先斥小後 <lb ed="X" n="0135a02"/><lb ed="R099" n="0829b17"/>方会圆。故方等･般若廣破偏小。次至法花方会入实。 <lb ed="X" n="0135a03"/><lb ed="R099" n="0829b18"/>约人约行破会同时。如照权了实。照权名破。了实名 <lb ed="X" n="0135a04"/><lb ed="R099" n="0830a01"/>会。是故今文为显理故。不同玄文专在判教。凡有释 <lb ed="X" n="0135a05"/><lb ed="R099" n="0830a02"/>義破必居先。故今偏圆借彼释名。次第则别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0135a06"/><lb ed="R099" n="0830a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0135a0601">释曰。此一段文所明破会三義不同。一约化仪。二 <lb ed="X" n="0135a07"/><lb ed="R099" n="0830a04"/>约人行。三约譬喩。一约化仪。云如先斥小後方会 <lb ed="X" n="0135a08"/><lb ed="R099" n="0830a05"/>圆。故方等乃至方会入实。化仪次第理数然也。二 <lb ed="X" n="0135a09"/><lb ed="R099" n="0830a06"/>约人行。从破会同时至了实名会。明同时也。是故 <lb ed="X" n="0135a10"/><lb ed="R099" n="0830a07"/>今文为显理故不同玄文专在判教。凡有释義破 <lb ed="X" n="0135a11"/><lb ed="R099" n="0830a08"/>必居先。此明止观与玄不同。此唯显三千实理成 <lb ed="X" n="0135a12"/><lb ed="R099" n="0830a09"/>绝妙观。彼为判教。是故一一先待後绝。三者顺莲 <lb ed="X" n="0135a13"/><lb ed="R099" n="0830a10"/>华喩。云故今偏圆借彼释名次第则别者。偏圆大 <lb ed="X" n="0135a14"/><lb ed="R099" n="0830a11"/>章在第五也。彼借莲花之喩以释止观之名。借彼 <lb ed="X" n="0135a15"/><lb ed="R099" n="0830a12"/>释名次第则别者。先开後废也。虽此先後。厥意在 <lb ed="X" n="0135a16"/><lb ed="R099" n="0830a13"/>同时故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0135a17"/><lb ed="R099" n="0830a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0135a1701">九者解行不同。如五略生起。分别十章。引证破古。问 <lb ed="X" n="0135a18"/><lb ed="R099" n="0830a15"/>答料简等。多为生解。若十法总别。十境互发。十禅離 <lb ed="X" n="0135a19"/><lb ed="R099" n="0830a16"/>合。十境发相。专在于行。是故先识方可造修。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0135a20"/><lb ed="R099" n="0830a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0135a2001">释曰。言解行不同者。且约止观一部而分解行。未 <lb ed="X" n="0135a21"/><lb ed="R099" n="0830a18"/>论馀也。如五略生起者。大意生起。云云何发大心 <lb ed="X" n="0135a22"/><lb ed="R099" n="0830b01"/>众生昏倒不自觉知。劝令醒悟上求下化。发大心 <lb ed="X" n="0135a23"/><lb ed="R099" n="0830b02"/>也。虽复发心。望路不动永无达期。故劝令牢强精 <lb ed="X" n="0135a24"/><lb ed="R099" n="0830b03"/>进行四三昧。此修大行也。虽不求梵天。梵天自应。 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0135b" n="0135b"/> <lb ed="X" n="0135b01"/><lb ed="R099" n="0830b04"/>称扬妙报慰悦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0135001" n="0135001"/>初心。此感大果也。种种经论开人 <lb ed="X" n="0135b02"/><lb ed="R099" n="0830b05"/>眼目。融通经论解结出笼。此裂大网也。若知法界 <lb ed="X" n="0135b03"/><lb ed="R099" n="0830b06"/>无有始终。豁然大朗无碍自在。此归大处也。此生 <lb ed="X" n="0135b04"/><lb ed="R099" n="0830b07"/>起次第为生解也。言分别十章者。十章亦有生起。 <lb ed="X" n="0135b05"/><lb ed="R099" n="0830b08"/>上文<anchor xml:id="nkr_note_add_0135b0501" n="0135b0501"/><anchor xml:id="beg0135b0501" n="0135b0501"/>已<anchor xml:id="end0135b0501"/>引。止观云。分别十章功德。如囊中有宝。不 <lb ed="X" n="0135b06"/><lb ed="R099" n="0830b09"/>探示人。人无见者。分别云。今十章。幾真幾俗幾非 <lb ed="X" n="0135b07"/><lb ed="R099" n="0830b10"/>真俗。幾圣说默非说非默。乃至云幾横竖幾非横 <lb ed="X" n="0135b08"/><lb ed="R099" n="0830b11"/>非竖等。如此分别为生解故。引证破古料简等。生 <lb ed="X" n="0135b09"/><lb ed="R099" n="0830b12"/>解可见。言十法总别十境互发等。有十法之总。三 <lb ed="X" n="0135b10"/><lb ed="R099" n="0830b13"/>千三观。十法之别。由三根故乃有十乘。故云十法 <lb ed="X" n="0135b11"/><lb ed="R099" n="0830b14"/>总别。又随修一乘而得入者。十乘具足则以一乘 <lb ed="X" n="0135b12"/><lb ed="R099" n="0830b15"/>为总。十乘为别。具斯二義方识十法总别之相。十 <lb ed="X" n="0135b13"/><lb ed="R099" n="0830b16"/>境发相。在下文第四大章总别例中。下文当释。此 <lb ed="X" n="0135b14"/><lb ed="R099" n="0830b17"/>不预伸。言十禅开合者。祇就此论自有三种。谓五 <lb ed="X" n="0135b15"/><lb ed="R099" n="0830b18"/>门十五十禅。初五门者。即五停心也。此五一一复 <lb ed="X" n="0135b16"/><lb ed="R099" n="0831a01"/>开为三。即十五禅。如数息法开出特勝･通明。此自 <lb ed="X" n="0135b17"/><lb ed="R099" n="0831a02"/>三也。不净法开偝捨及大不净。此自三也。慈心开 <lb ed="X" n="0135b18"/><lb ed="R099" n="0831a03"/>出生缘･无缘此自三也。因缘开出三世轮转。此自 <lb ed="X" n="0135b19"/><lb ed="R099" n="0831a04"/>三也。念<persName>佛</persName>开念三身。此自三也。开即離也。若依此 <lb ed="X" n="0135b20"/><lb ed="R099" n="0831a05"/>开恐義滥理。是故去理而存于事。乃为十禅。是知 <lb ed="X" n="0135b21"/><lb ed="R099" n="0831a06"/>不净･数息各开为三。慈心･念<persName>佛</persName>･因缘各守其本。足 <lb ed="X" n="0135b22"/><lb ed="R099" n="0831a07"/>前六为九。神通只是九禅所发。故名十禅。又复应 <lb ed="X" n="0135b23"/><lb ed="R099" n="0831a08"/>知五门合也。十五开也。十禅亦开亦合。如禅境中 <lb ed="X" n="0135b24"/><lb ed="R099" n="0831a09"/>明。馀文可见。不复释也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0135c" n="0135c"/> <lb ed="X" n="0135c01"/><lb ed="R099" n="0831a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0135c0101">十者擧例从略。如道品･摄法･假中空例。破馀阴馀使 <lb ed="X" n="0135c02"/><lb ed="R099" n="0831a11"/>馀品以例初品。相续相待以例因成。则细寻廣意以 <lb ed="X" n="0135c03"/><lb ed="R099" n="0831a12"/>申馀文。历法先思方不昧旨。若十法成观。但于阴入 <lb ed="X" n="0135c04"/><lb ed="R099" n="0831a13"/>委识根由。馀九待发方可设观。故九境中但分别境。 <lb ed="X" n="0135c05"/><lb ed="R099" n="0831a14"/>境下十观不细委分。<anchor xml:id="nkr_note_add_0135c0501" n="0135c0501"/><anchor xml:id="beg0135c0501" n="0135c0501"/>但<anchor xml:id="end0135c0501"/>随境转照非关廣说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0135c06"/><lb ed="R099" n="0831a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0135c0601">释曰。言擧例从略者。乃擧一其一而例于诸。使文 <lb ed="X" n="0135c07"/><lb ed="R099" n="0831a16"/>约而義豐耳。不尔则文文太繁也。且如调道品中 <lb ed="X" n="0135c08"/><lb ed="R099" n="0831a17"/>应具四教道谛三十七品。天台擧例从略。但明无 <lb ed="X" n="0135c09"/><lb ed="R099" n="0831a18"/>作道谛三十七品。为成一心三观之義。复于无作 <lb ed="X" n="0135c10"/><lb ed="R099" n="0831b01"/>三十七中但释一界四念处法。馀九法界<anchor xml:id="nkr_note_add_0135c1001" n="0135c1001"/><anchor xml:id="beg0135c1001" n="0135c1001"/>但<anchor xml:id="end0135c1001"/>云亦 <lb ed="X" n="0135c11"/><lb ed="R099" n="0831b02"/>复如是。擧无作一。例前三诸道品而<anchor xml:id="nkr_note_add_0135c1101" n="0135c1101"/><anchor xml:id="beg0135c1101" n="0135c1101"/>已<anchor xml:id="end0135c1101"/>。此道品中 <lb ed="X" n="0135c12"/><lb ed="R099" n="0831b03"/>擧例从略也。言摄法者。大章第四摄法有六。初摄 <lb ed="X" n="0135c13"/><lb ed="R099" n="0831b04"/>一切理中云理是谛法指前诸谛开合。指前者。体 <lb ed="X" n="0135c14"/><lb ed="R099" n="0831b05"/>相中也。摄一切智中亦指前文诸智开合。亦指体 <lb ed="X" n="0135c15"/><lb ed="R099" n="0831b06"/>相中也。摄一切行指下助道中。此摄法中擧例从 <lb ed="X" n="0135c16"/><lb ed="R099" n="0831b07"/>略也。言假中空例者。以入假观中有五因缘。一者 <lb ed="X" n="0135c17"/><lb ed="R099" n="0831b08"/>大悲。二者大誓。三者利智。四者方便。五者精进。故 <lb ed="X" n="0135c18"/><lb ed="R099" n="0831b09"/>破法遍文末问云。入假中有因缘。入空何意无。答 <lb ed="X" n="0135c19"/><lb ed="R099" n="0831b10"/>亦有。略故不说耳。乃出其有相云。为解脱<note place="inline">大悲也</note>。为 <lb ed="X" n="0135c20"/><lb ed="R099" n="0831b11"/>脱他<note place="inline">大誓也</note>。为慧命<note place="inline">利智也</note>。为无漏<note place="inline">方便也</note>。为法位<note place="inline">精进也</note>。 <lb ed="X" n="0135c21"/><lb ed="R099" n="0831b12"/>为无漏者。为无漏神通也。馀可解。是则空中有五。 <lb ed="X" n="0135c22"/><lb ed="R099" n="0831b13"/>同入假之五。略不说耳。此则以後假观例前空观 <lb ed="X" n="0135c23"/><lb ed="R099" n="0831b14"/>也。恐人未了今更说之。只是假观中有五因缘。用 <lb ed="X" n="0135c24"/><lb ed="R099" n="0831b15"/>此例前空观亦有此五。故云空例。纂者见法不明。 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0136a" n="0136a"/> <lb ed="X" n="0136a01"/><lb ed="R099" n="0831b16"/>以此例字犹豫两向。又以假字下中字而为语词。 <lb ed="X" n="0136a02"/><lb ed="R099" n="0831b17"/>全无意味。须知此中字者。乃是指法之词。岂语词 <lb ed="X" n="0136a03"/><lb ed="R099" n="0831b18"/>邪。言破馀阴馀使馀品以例初品者。亦破遍文末 <lb ed="X" n="0136a04"/><lb ed="R099" n="0832a01"/>也。故止观云。前来所说但观识阴作如此说。馀四 <lb ed="X" n="0136a05"/><lb ed="R099" n="0832a02"/>阴亦如是。十二入十八界亦如是。此三科皆果报 <lb ed="X" n="0136a06"/><lb ed="R099" n="0832a03"/>法也。馀品者。此从<anchor xml:id="nkr_note_orig_0136001" n="0136001"/>思辨。使者。贪嗔痴邪见。能驱役 <lb ed="X" n="0136a07"/><lb ed="R099" n="0832a04"/>人。故云使也。一往而分属见惑。品者类也。界繫烦 <lb ed="X" n="0136a08"/><lb ed="R099" n="0832a05"/>恼品类不同。三界九地。地地九品。则有八十一品。 <lb ed="X" n="0136a09"/><lb ed="R099" n="0832a06"/>此一往属思惑也。若从通说。见思二惑皆名为使。 <lb ed="X" n="0136a10"/><lb ed="R099" n="0832a07"/>如云九十八使是也。亦可见惑通名为品。如破有 <lb ed="X" n="0136a11"/><lb ed="R099" n="0832a08"/>见有八十八。无见乃至双非亦八十八。有无等品 <lb ed="X" n="0136a12"/><lb ed="R099" n="0832a09"/>数不同故。亦名品也。言例初品者。亦破思假文。初 <lb ed="X" n="0136a13"/><lb ed="R099" n="0832a10"/>品既用三段四句观法推捡。其馀诸品例皆用之。 <lb ed="X" n="0136a14"/><lb ed="R099" n="0832a11"/>故云以例初品破使亦然。有见既用三假四句以 <lb ed="X" n="0136a15"/><lb ed="R099" n="0832a12"/>破八十八使单四复四。乃至无言亦复如是。此破 <lb ed="X" n="0136a16"/><lb ed="R099" n="0832a13"/>阴破使破思擧例从略也。言相续相待以例因成 <lb ed="X" n="0136a17"/><lb ed="R099" n="0832a14"/>者。亦破思假文也。因成之中既用四句推捡或伏 <lb ed="X" n="0136a18"/><lb ed="R099" n="0832a15"/>或断。相续相待亦复如是。此三假中擧例从略也。 <lb ed="X" n="0136a19"/><lb ed="R099" n="0832a16"/>言细寻廣意以申馀文。历法先思方不昧旨者。荆 <lb ed="X" n="0136a20"/><lb ed="R099" n="0832a17"/>溪诫于寻读者讲说者。须细寻廣文之意以申略 <lb ed="X" n="0136a21"/><lb ed="R099" n="0832a18"/>文。复须历于道品･摄法乃至三假。先研思之。方不 <lb ed="X" n="0136a22"/><lb ed="R099" n="0832b01"/>昧于略文之旨。言若十法成观但于阴入委识根 <lb ed="X" n="0136a23"/><lb ed="R099" n="0832b02"/>由者。此亦擧例从略之谓也。创心修观祇观阴入。 <lb ed="X" n="0136a24"/><lb ed="R099" n="0832b03"/>三千实相被三根性。故有十乘。既于阴境委明十 <pb ed="X" xml:id="X56.0923.0136b" n="0136b"/> <lb ed="X" n="0136b01"/><lb ed="R099" n="0832b04"/>乘。此则<anchor xml:id="nkr_note_add_0136b0101" n="0136b0101"/><anchor xml:id="beg0136b0101" n="0136b0101"/>已<anchor xml:id="end0136b0101"/>识观法之根本。入道之元由也。馀九待 <lb ed="X" n="0136b02"/><lb ed="R099" n="0832b05"/>发方可设观。故九境中但分别境。分别境相既昭 <lb ed="X" n="0136b03"/><lb ed="R099" n="0832b06"/>著<anchor xml:id="nkr_note_add_0136b0301" n="0136b0301"/><anchor xml:id="beg0136b0301" n="0136b0301"/>已<anchor xml:id="end0136b0301"/>。境下十观不委细分。但随境转照者。只用前 <lb ed="X" n="0136b04"/><lb ed="R099" n="0832b07"/>来观阴十乘移观发境。此自可晓。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0136b05"/><lb ed="R099" n="0832b08"/> <lb ed="X" n="0136b06"/><lb ed="R099" n="0832b09"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>止观義例随释卷第一</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0123c1701" to="#end0123c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0123c1901" to="#end0123c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0124b1401" to="#end0124b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0126a0301" to="#end0126a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0126a0901" to="#end0126a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0126b1201" to="#end0126b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0126b1601" to="#end0126b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0126c0201" to="#end0126c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0126c0202" to="#end0126c0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0126c0203" to="#end0126c0203"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0127a0701" to="#end0127a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0127b2101" to="#end0127b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0127c1101" to="#end0127c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0128a2201" to="#end0128a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0128b2401" to="#end0128b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0129a0801" to="#end0129a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0130b0701" to="#end0130b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0130b1301" to="#end0130b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0130b2101" to="#end0130b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0130c0301" to="#end0130c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0130c1001" to="#end0130c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0130c1501" to="#end0130c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0130c2101" to="#end0130c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0131a0101" to="#end0131a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0131a0201" to="#end0131a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0131a0301" to="#end0131a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0131a1801" to="#end0131a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0132a0801" to="#end0132a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0132c0101" to="#end0132c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0132c0301" to="#end0132c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0132c0302" to="#end0132c0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0132c1901" to="#end0132c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0133b0201" to="#end0133b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0133b1101" to="#end0133b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0133b2401" to="#end0133b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0133c1401" to="#end0133c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0133c1801" to="#end0133c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0134b1501" to="#end0134b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0134c1201" to="#end0134c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0135b0501" to="#end0135b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0135c0501" to="#end0135c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0135c1001" to="#end0135c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0135c1101" to="#end0135c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0136b0101" to="#end0136b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0136b0301" to="#end0136b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0124001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0124001">曰一作答</note> <note n="0125001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0125001">谈一作说</note> <note n="0125002" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0125002">显一作说</note> <note n="0125003" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0125003">正一作文</note> <note n="0125004" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0125004">法等四字系释者所加</note> <note n="0125005" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0125005">说一作华</note> <note n="0126001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0126001">远上一有有字</note> <note n="0126002" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0126002">断一作将</note> <note n="0127001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0127001">一无不等四字</note> <note n="0128001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0128001">教一作假</note> <note n="0130001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0130001">四一作圆</note> <note n="0133001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133001">从一作位</note> <note n="0133002" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133002">显一作头下同</note> <note n="0135001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0135001">初疑其</note> <note n="0136001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0136001">思一作心</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0123c1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0123c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0123c1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0123c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0124b1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0124b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0126a0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0126a0301">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0126a0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0126a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0126b1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0126b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0126b1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0126b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0126c0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0126c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0126c0202" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0126c0202">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0126c0203" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0126c0203">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0127a0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0127a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0127b2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0127b2101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0127c1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0127c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0128a2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0128a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0128b2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0128b2401">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0129a0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0129a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0130b0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0130b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0130b1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0130b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0130b2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0130b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0130c0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0130c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0130c1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0130c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0130c1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0130c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0130c2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0130c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0131a0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0131a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0131a0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0131a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0131a0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0131a0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0131a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0131a1801">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0132a0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0132a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0132c0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0132c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0132c0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0132c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0132c0302" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0132c0302">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0132c1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0132c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0133b0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0133b0201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0133b1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0133b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0133b2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0133b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0133c1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0133c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0133c1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0133c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0134b1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0134b1501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0134c1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0134c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0135b0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0135b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0135c0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0135c0501">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0135c1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0135c1001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0135c1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0135c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0136b0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0136b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0136b0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0136b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>